Deniz KURTARAN, Meral KELLECİ
Journal of Contemporary Medicine - 2026;16(3):162-168
Amaç : Tedaviye uyumsuzluk, Şizofreni hastalarında önemli bir sorun olmaya devam etmekte olup, nüks ve olumsuz klinik sonuçlarla güçlü bir şekilde ilişkilidir. Bu çalışma, evli ayaktan tedavi gören şizofreni hastalarında antipsikotik ilaç yan etkileri, cinsel işlev bozukluğu ve tedaviye uyum arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem : Bu tanımlayıcı ve kesitsel çalışma, Sivas, Türkiye'de ayaktan tedavi gören 70 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Morisky İlaç Uyum Ölçeği (MMAS), Liverpool Üniversitesi Nöroleptik Yan Etki Derecelendirme Ölçeği (LUNSERS) ve Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği (ASEX) kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, Durbin-Watson testi ve doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular : Tüm katılımcılar en az bir yan etki bildirmiş olup, en sık görülen yan etkiler psikolojik, ekstrapiramidal ve hormonal etkiler olmuştur. Orta ve düşük düzeyde tedaviye uyum oranları sırasıyla %64,3 ve %27,1 olarak bulunmuştur. Cinsel işlev bozukluğu her iki cinsiyette de gözlenmiş ve kadınlarda tedaviye uyumun azalması ile arasında anlamlı düzeyde ilişkili bulunmuştur (r=-0,341, p<0,05). Regresyon analizi sonuçlarına göre, ekstrapiramidal ve otonom yan etkiler tedaviye uyumun anlamlı yordayıcılarıdır (R²=0,637, p<0,05). Sonuç : Antipsikotik tedavi gören şizofreni hastalarında ilaç yan etkileri ve cinsel işlev bozukluklarının, tedaviye uyumu olumsuz etkileyebildiği söylenebilir. Yan etkilerin yönetimine yönelik hedefe odaklı müdahaleler, tedaviye uyumu ve klinik sonuçları iyileştirebilir.
