ÖZLEM KARAKAŞ, MELDA AĞIR
Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2025;27(2):225-230
Amaç: Primer Sjögren sendromu (pSS), öncelikle ekzokrin bezleri etkileyen sistemik bir otoimmün hastalıktır. Hastalık aktivitesini değerlendirmede yaygın olarak kullanılan C-reaktif protein (CRP) ve eritrosit sedimantasyon hızı (ESR) gibi konvansiyonel inflamatuar belirteçlerin duyarlılığı sınırlıdır. Bu çalışmada, Pan İmmün İnflamasyon Değeri (PIV) ile hastalık aktivitesi (ESSDAI) ve inflamatuar belirteçler (CRP, ESR) arasındaki ilişki araştırılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Retrospektif tasarıma sahip bu çalışmaya, 2016 ACR/EULAR kriterlerine göre tanı almış 63 pSS hastası ve 52 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. PIV, tanı anındaki nötrofil, monosit, trombosit ve lenfosit sayılarından hesaplanmıştır. Hastalık aktivitesi, EULAR Sjögren Sendromu Hastalık Aktivite İndeksi (ESSDAI) kullanılarak değerlendirilmiş, CRP ve ESR düzeyleri kaydedilmiştir. İstatistiksel analizlerde grup karşılaştırmaları için Mann- Whitney U testi, ilişkilerin değerlendirilmesinde Spearman korelasyonu, ayırt edici gücün analizinde ROC analizi ve etki değerlendirmesi için univaryant lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Hasta grubunda ortalama PIV değeri 329,52±264,32, kontrol grubunda ise 291,67±201,54 olarak hesaplanmıştır (p=0,552). ESR düzeyleri hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,000), ancak CRP düzeylerinde anlamlı bir fark izlenmemiştir (p=0,093). PIV ile DAI arasında zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı olmayan pozitif bir korelasyon (rho=0,107, p=0,414), PIV ile ESR arasında ise anlamlı düzeyde orta şiddette pozitif bir korelasyon saptanmıştır (rho=0,311, p=0,018). Orta-yüksek hastalık aktivitesi grubunda PIV ortalaması daha yüksek bulunmasına rağmen bu fark istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır (p=0,071). ROC analizinde PIV’nin yüksek hastalık aktivitesini öngörmedeki eğri altı alan (AUC) değeri 0,675 olarak hesaplanmıştır. Sonuç: PIV, primer Sjögren sendromunda inflamatuar aktivitenin dolaylı bir göstergesi olabilir. Tek başına yeterli bir belirteç olmasa da, sistemik hastalık aktivitesi yüksek hastaların belirlenmesinde tamamlayıcı bir biyobelirteç olarak potansiyele sahiptir. Daha geniş örneklemli, ileriye dönük çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
