Furkan ERDOĞAN, Emre ÇALIŞAL, Mine PEKEŞEN KURTÇA, Bedirhan ALBAYRAK, Ahmet PİŞKİN
Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi - 2026;32(10):1301-1308
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, skafoid kaynamama nedeniyle cerrahi tedavi uygulanmış hastaların uzun dönem klinik ve radyolojik sonuçlarını değerlendirmek ve cerrahi zamanlama ile preoperatif avasküler nekrozun (AVN) postoperatif iyileşme üzerindeki bağımsız etkilerini analiz etmektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu retrospektif kohort çalışmasına, 2011-2020 yılları arasında skafoid kaynamama nedeniyle cerrahi tedavi uygulanmış ve en az 5 yıl takip süresi bulunan 71 erişkin hasta dahil edildi. Değerlendirilen değişkenler arasında demografik özellikler, cerrahi zamanlama, preoperatif AVN ve radyografik şiddet yer aldı. Klinik sonuçlar Vizüel Analog Skala (VAS), Hasta Tarafından Değerlendirilen El Bileği Ölçeği (PRWE) ve Mayo El Bileği Skoru (MWS) ile değerlendirildi. Radyolojik incelemede skafoid kaynamama ileri kollapsı (SNAC) evrelemesi, skafo-lunat açı (SLA), radio-lunat açı (RLA) ve karpal yükseklik indeksi kullanıldı. Fonksiyonel iyileşme, kaynama, komplikasyon ve reoperasyon için bağımsız belirleyicileri saptamak amacıyla çok değişkenli lineer ve lojistik regresyon analizleri yapıldı. BULGULAR: Hastaların ortalama yaşı 34.4+/-7.1 yıl, ortalama takip süresi 78.4+/-10.3 ay idi. Preoperatif AVN hastaların %29.6'sında mevcuttu. Kaynama, komplikasyon ve reoperasyon oranları sırasıyla %76.1, %26.8 ve %18.3 idi. Tek değişkenli analizde, 12 ay içinde uygulanan cerrahinin istirahat ağrısında daha fazla azalma ile ilişkili olduğu saptandı (p=0.046). AVN bulunmaması, ağrı skorlarında ve MWS'de daha fazla iyileşme ile ilişkiliydi (p<0.05). Ancak başlangıç ağrısı ve radyografik şiddet için düzeltme yapılan çok değişkenli analizde, cerrahi zamanlama ağrı iyileşmesi ile bağımsız olarak ilişkili bulunmadı (p=0.056), buna karşılık AVN varlığı semptomatik iyileşmenin daha sınırlı olması ile bağımsız olarak ilişkiliydi (p<0.001). Kaynamayı bağımsız olarak öngören herhangi bir değişken saptanmadı. Preoperatif SNAC evresi komplikasyonları (p=0.007), Schernberg sınıflaması ise reoperasyonu (p=0.011) öngördü. Radyolojik parametreler fonksiyonel sonuçlarla ilişkili değildi. Bu bulgular, cerrahi zamanlamadan ziyade biyolojik ve yapısal hastalık yükünün uzun dönem iyileşmede daha belirleyici olabileceğini göstermektedir. Vasküler bozulmanın cerrahi müdahaleye rağmen semptomatik iyileşmeyi sınırlayabileceği, yapısal şiddetin ise olumsuz sonuç riskini artırabileceği anlaşılmaktadır. Radyografik iyileşme ile fonksiyonel sonuçlar arasındaki ilişkinin olmaması, skafoid kaynamama cerrahisi sonrasında iyileşmenin karmaşık ve çok faktörlü bir süreç olduğunu göstermektedir. SONUÇ: Cerrahi zamanlama ve radyografik kaynama uzun dönem fonksiyonel iyileşme ile bağımsız olarak ilişkili değildir. Buna karşılık preoperatif AVN daha sınırlı semptomatik iyileşmeyi öngörmekte, yapısal şiddet ise komplikasyon ve reoperasyon ile ilişkili bulunmaktadır.