Kailas MALI, Nitin SALUNKHE, Kajal HOWAL, Niranjan MAHAJAN, Remeth DIAS
Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi - 2026;50(2):371-388
Amaç : Bu çalışma, Jasminum sambac'ın etanollü yaprak ekstraktının skopolamin ile indüklenmiş amnezik sıçanlarda anti-amnezik etkilerini, referans standart olarak Donepezil (5 mg/kg) kullanarak araştırmayı amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem : Etanollü ekstrakt maserasyon yöntemi ile hazırlanmış ve kalitatif ile kantitatif fitokimyasal analizlerle karakterize edilmiştir. Biyoaktif bileşenlerin tanımlanması için GC-MS analizi yapılmıştır. Bilişsel fonksiyonlar; yükseltilmiş artı labirent (EPM), delik tahta testi, Morris su labirenti (MWM) ve aktophotometre kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca asetilkolinesteraz (AChE) aktivitesi ve antioksidan durum belirlenmiştir. Sonuç ve Tartışma : Fitokimyasal analizler flavonoidler, fenoller, antrakinonlar, saponinler ve kumarinlerin varlığını doğrulamıştır. Toplam fenolik madde miktarı 0.29 mg GAE/g yaprak tozu, toplam flavonoid miktarı ise 0.39 mg QE/g yaprak tozu olarak bulunmuştur. DPPH yöntemiyle 200 µg/ml'de %62.55 inhibisyon (IC??: 109.38 µg/ml) saptanmıştır. GC-MS analizinde antioksidan potansiyele sahip altı bileşen dâhil olmak üzere toplam 29 bileşik belirlenmiştir. Davranışsal testler, kaçış latansında azalma (MWM), transfer latansında düşüş (EPM), keşif davranışında ve lokomotor aktivitede artış ile anlamlı hafıza iyileşmesi (p < 0.05) göstermiştir. Bulgular, AChE inhibisyonu ve oksidatif stresin azaltılması yoluyla nöroprotektif etkiyi desteklemekte olup, Alzheimer hastalığı ve bilişsel bozuklukların yönetiminde ileri araştırmalar gerektirmektedir.
