REYHAN ESKİYURT, NİHAN COŞKUN, HAKAN ÖĞÜTLÜ, MEHMET HAKAN TÜRKÇAPAR
Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research - 2025;14(2):138-146
Sosyal anksiyete bozukluğu bireylerin mesleki, akademik, sosyal boyutta işlevselliğini ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Bilişsel terapi, sosyal anksiyete bozukluğu için etkili bir tedavidir (BT-SAB). Bu çalışma, BT-SAB’da video geri bildiriminin terapötik etkinliğini araştırmak için yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini oluşturan bireylere (n=13), BT-SAB protokolü uygulanmıştır. Bireylerin kaygı düzeylerinde meydana gelen değişim ve bilişsel davranışçı psikoterapinin sonuçları BT-SAB protokolünde kullanılan değerlendirme soruları kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan tüm bireylere psikoterapi sürecinin, 2. seansında kendine-odaklı dikkat ve güvenlik davranışları deneyini içeren iki sosyal etkileşim deneyi yapılmıştır. Bu iki deneyin video kaydı 3. seansda katılımcılarla birlikte izlenmiştir. İki videonun verilerine göre, katılımcılar kendilerini önemli ölçüde daha az endişeli olarak değerlendirmişlerdir. Korktukları sosyal sonuçların daha az gerçekleştiğini ve sosyal etkileşimlerinin ikinci videosunda ilk videoya göre güvenlik davranışlarını daha az kullandıklarını belirtmişlerdir. Kendine-odaklı dikkat ve güvenlik davranışları deneyinin yararlı olduğunu gösteren etki büyüklüğü geniş düzey bulunmuştur. Kendine-odaklı dikkat deneyinde, bireylerin dış odağa göre kendilerine daha çok odaklandığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bireyler güvenlik davranışlarının kaygının azaltılmasında etkili olmadığını, dikkat odağını dışarıya verdiklerinde kaygı belirtilerini hissetmediklerini ve performanslarının daha iyi olduğunu belirtmişlerdir. Belirli durumlarda sosyal kaygının oluşmasında ve devam etmesinde güvenlik davranışı yapmanın ve dikkati kendine odaklamanın etkisi bulunmaktadır. Video geribildirimin, sosyal kaygısı olan bireylerin olumsuz düşünce ve imajlarını değiştirmede kanıt düzeyi yüksek etkili bir yöntem olabilir.
