Duygu KAVUNCUOĞLU, Esra DAHARLI
Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi - 2026;11(2):121-130
Bu çalışmada, Türkiye'de 2015-2024 yılları arasında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kayıtlarına yansıyan iş kazalarının zamansal dağılımının ve temel epidemiyolojik özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, SGK tarafından yayımlanan resmi istatistiklere dayanan tanımlayıcı epidemiyolojik bir çalışmadır. 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamındaki sigortalılarda meydana gelen iş kazaları; yaş, cinsiyet, ekonomik faaliyet kolu, yaralanma türü, kazanın gerçekleştiği zaman, işyeri büyüklüğü ve son işveren nezdindeki çalışma süresi değişkenleri açısından incelenmiştir. İş kazası sıklık hızları ve fatalite oranları hesaplanmış, yaş ile kaza sayıları arasındaki ilişki Spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. İş kazası sıklık hızı; bir yılda çalışılan 1.000.000 iş saati başına ve tam gün çalışan her 100 sigortalıda iş kazası geçiren kişi sayısına göre hesaplanmıştır. İncelenen on yıllık dönemde toplam 4.639.932 iş kazası meydana gelmiş ve 14.971 kişi yaşamını yitirmiştir. İş kazası sıklık hızlarının yıllar içinde artış eğilimi gösterdiği saptanmıştır. Kazaların %80,3'ü erkeklerde ve %43,7'si 14-29 yaş grubunda gerçekleşmiştir. Yaş ile iş kazası sayıları arasında negatif yönlü güçlü bir ilişki bulunmuştur (p<0,001). Kazaların %57,0'si (n=8.536) 50'den az çalışanın olduğu işyerlerinde gerçekleşmiştir. Kömür ve linyit çıkarılması tüm yıllarda iş kazası sıklık hızı en yüksek sektör olmuştur. Çalışma bulguları, iş kazalarının Türkiye'de özellikle genç çalışanlar, küçük ölçekli işyerleri ve yüksek riskli sektörler açısından önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ettiğini göstermektedir. Etkili önleme stratejileri için sektöre özgü müdahalelerin, iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri ve kayıt-bildirim sistemlerinin güçlendirilmesi gerekmektedir.
