Hazal UZUNDEMİR, Raşit AVCI
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - 2026;18(3):848-859
Bu derleme çalışması, sosyal medya kullanımının ebeveyn ruh sağlığı üzerindeki etkilerini farklı yönleriyle incelemeyi amaçlamaktadır. Son yıllarda sosyal medya platformları, ebeveynler için çocuk yetiştirme konularında bilgiye ve ailelerle çalışan uzmanlara erişimin yanında, sosyal destek de sağlayan, önemli bir kaynak hâline gelmiştir. Anne babalar, sosyal medya aracılığıyla aradıkları bilgilere kolay ve hızlı bir şekilde ulaşmakta ve kendileriyle benzer süreçlerden geçen diğer ebeveynlerle deneyimlerini paylaşmaktadır. Ancak sosyal medyada sıklıkla paylaşılan filtrelenmiş ve idealize edilmiş ebeveynlik temsilleri, ebeveynlerin kendilerini diğerleriyle karşılaştırmalarına ve benzer davranma konusunda baskı hissetmelerine yol açarak yetersizlik, suçluluk, stres, kaygı ve depresyon gibi olumsuz durumlara neden olabilmekte veya bunları artırabilmektedir. Özellikle içerik üreticisi ebeveynlerin, deneyimlerini kusursuzmuş gibi paylaşmaları, yeni ebeveynler üzerinde baskı yaratabilmektedir. Ayrıca sosyal medyanın bağımlılık yapıcı özelliği de ebeveynler için olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. Sosyal karşılaştırma kuramı bu çalışmanın kuramsal temelini oluşturmuş ve ebeveynlerin sosyal medyada maruz kaldıkları içeriklerin psikolojik iyi oluşlarını nasıl etkilediğini anlamak için bir zemin hazırlamıştır. Literatür taraması yöntemiyle gerçekleştirilen bu araştırmada, veri tabanlarında 2014 sonrası yayınlanmış çalışmalar incelenmiş ve sosyal medyanın ebeveynler üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerinin kullanım amacı, içerik türü, ebeveynin kişilik özellikleri ve maruz kalma düzeyine göre değiştiği görülmüştür. Sosyal medya, aşırı ve bilinçsiz kullanıldığında bağımlılık, tükenmişlik, sosyal izolasyon ve aile içi iletişimde zayıflama gibi sonuçlara yol açarken, bilinçli ve seçici kullanıldığında sosyal destek, aidiyet hissi, ebeveynlik becerilerinde gelişim ve doğum sonrası yalnızlığın azalması gibi olumlu katkılar sunabilmektedir. Bu nedenle ebeveynlerin sosyal medya kullanırken kullanım süresini iyi yönetmeleri, olumsuz etkilerin farkında olmaları ve mahremiyet bilincini artırma yönünde adımlar atmaları önerilmektedir.
