İrem YILDIRIM, Zöhre KAYA
Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi - 2026;8(2):131-138
Sosyal medya aracılığıyla ortaya çıkabilen ikincil travmatik stresin farkına varılarak bireysel ve toplumsal önlemlerin alınması önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, sosyal medyada travmatik görüntülere maruz kalma, duygusal bulaşma, ikincil travmatik stres ve öz-bakım arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma, Türkiye'nin çeşitli illerinde yaşayan 447 genç ve yetişkin birey ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Medya Kullanıcıları İçin İkincil Travmatik Stres Ölçeği, Duygusal Bulaşma Ölçeği ve Bilinçli Farkındalık Temelli Öz-bakım Ölçeği kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Özbakımın aracı rolünü incelemek için SPSS için geliştirilen PROCESS v3.4 eklentisi kullanılarak regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, deprem paylaşımlarını takip etme ile ikincil travmatik stres arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu ortaya konmuştur. Duygusal bulaşma ile ikincil travmatik stres arasında pozitif yönde anlamlı; öz-bakım becerilerinin 2 alt boyutu olan fiziksel bakım ve destekleyici yapı ile ikincil travmatik stres arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki olduğu ortaya konmuştur. Bu anlamlı ilişkilere rağmen öz-bakım toplam puanının duygusal bulaşma ve ikincil travmatik stres arasındaki ilişkiye aracılık etmediği görülmüştür. Bulgular, sosyal medya üzerinden maruz kalınan travmatik içeriklerin bireyler üzerinde doğrudan ve güçlü bir etkisi olabileceğine işaret etmektedir. Özbakımın sınırlı etkisi, bireylerin sosyal medya üzerindeki duygusal yüklerle başa çıkma biçimlerinin daha derin psikolojik müdahalelere ihtiyaç duyduğunu göstermektedir.
