Tuğçe YAKAR, Umut ÇIVGIN
Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research - 2026;15(2):85-95
Sosyotropi ve otonomi, bilişsel kuram içinde yer alan, uyumsuz eğilimleri yansıtan ve sıklıkla depresif belirtilerle ilişkilendirilen kişilik yapılarıdır. Kişilik özellikleri ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişki geniş ölçüde incelenmiş olmakla birlikte, son yıllarda bu ilişkiyi şekillendirebilecek değişkenlere -özellikle duygu düzenleme güçlüklerine (DDG)- yönelik ilgi arttı. Bu çalışmada, duygu düzenleme güçlüklerinin sosyotropi/otonomi ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkiyi dolaylı olarak etkileyip etkilemediği incelendi. Araştırmanın örneklemini herhangi bir psikiyatrik tanısı bulunmayan 341 birey oluşturdu. Bulgular, temel değişkenler arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler olduğunu gösterdi. Aracılık analizleri, duygu düzenleme güçlüklerinin sosyotropi ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide anlamlı bir aracılık rolü üstlendiğini; ancak otonomi için böyle bir aracılık etkisinin bulunmadığını ortaya koydu. Bu bulgular, sosyotropi ve otonominin duygu düzenleme süreçlerinde farklı rollere sahip olabileceğini düşündürmektedir. Çalışma, kişilik özellikleri ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkiyi açıklayan mekanizmaları ortaya koyarak literatüre katkı sağlamaktadır. Otonomi için gözlenen özgün örüntü, daha geniş sosyokültürel dinamikleri yansıtıyor olabilir ve bu durum, modelin farklı örneklemler ve yöntemsel yaklaşımlar üzerinden sağlamlığının test edilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurgulamaktadır.
