Şevki GÖK
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilimleri Dergisi - 2026;29(3):297-306
Amaç: Bu çalışmanın amacı, tedaviye dirençli kompleks bölgesel ağrı sendromu (KBAS) hastalarında kalıcı spinal kord stimülasyonu (SKS) sonrasında opioid kullanımı, ağrı şiddeti ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesindeki değişiklikleri değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif tek merkezli kohort çalışmasına, tedaviye dirençli KBAS tanısıyla SKS implantasyonu uygulanan 40 hasta dâhil edildi. Ağrı şiddeti, yaşam kalitesi ve opioid kullanımı, morfin eş değer günlük doz [morphine equivalent daily dose (MEDD)] kullanılarak ameliyat öncesi ve sonrası değerlendirildi. Opioidsiz durum, adjuvan nöropatik tedavinin devam edip etmediğine bakılmaksızın, son takipte opioid tedavisinin tamamen kesilmesi (0 mg MEDD) olarak tanımlandı. İstatistiksel analizlerde eşleştirilmiş karşılaştırmalar ve etki büyüklüğü analizleri kullanıldı. Bulgular: Ortalama MEDD, SKS öncesinde 60+/-25 mg iken, SKS sonrasında 20+/-18 mg'a gerileyerek yaklaşık %65 oranında azalma gösterdi. MEDD'deki azalma için etki büyüklüğü yüksekti (Cohen d ?1,8) ve klinik olarak anlamlı bir değişimi göstermekteydi. Ameliyat öncesinde 28 (%70) hasta opioid kullanırken, son takipte bu sayı 14 (%35) hastaya düştü. On iki (%30) hasta opioid tedavisini tamamen bıraktı. Ayrıca ağrı şiddeti ve yaşam kalitesi skorlarında da istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler gözlendi. Sonuç: SKS, tedaviye dirençli KBAS hastalarında opioid yükünde belirgin azalma ve klinik olarak anlamlı fonksiyonel iyileşme ile ilişkili bulunmuştur. Analjezik etkisinin ötesinde SKS, uzun süreli opioid tedavisinin rasyonel şekilde azaltılmasına katkı sağlayabilir ve opioid koruyucu (opioid-sparing) bir nöromodülasyon yaklaşımı olarak önemli bir tedavi seçeneği olduğunu desteklemektedir.
