Kevser KARLI, Ahmet Kaan YILDIZ
Sağlık Bilimlerinde Güncel Yaklaşımlar - 2026;7(2):12-22
Amaç: Egzersiz bağımlılığı, spor bilimleri öğrencileri arasında yaygın görülen bir durum olup, ortoreksik eğilimleri ve besin takviyesi kullanımını artırabilmektedir. Bu çalışma, bu davranışların yaygınlığını ve ilişkilerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Temmuz 2023 - Temmuz 2024 tarihleri arasında kesitsel araştırma tasarımı ile gerçekleştirilen çalışmada, çevrim içi anket yöntemiyle 256 öğrenciden veri toplanmıştır. Anket formunda genel bilgiler ve beslenme alışkanlıklarının yanı sıra Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği (EBÖ), Teruel Ortoreksiya Nervoza Ölçeği (TOÖ) ve Spor Besin Takviyeleri İnanç Ölçeği (STİÖ) yer almıştır. Bulgular: Katılımcıların neredeyse tamamı (%99,6) egzersiz bağımlılığı açısından risk grubunda sınıflandırılmıştır. Ortalama EBÖ puanı 56,7+/-8,2; sağlıklı ortoreksiya puanı 13,8+/-5,6 (orta düzey) ve ortoreksiya nervoza puanı 6,7+/-4,9 (düşük düzey) olarak bulunmuştur. Katılımcıların %69.5'ü besin takviyesi kullandığını bildirmiştir. Ortalama STİÖ puanı 22,2+/-8,0 olup, bu değer spor takviyelerine yönelik orta düzeyde inanç olduğunu göstermektedir. EBÖ puanları ile sağlıklı ortoreksiya (SO) (r=0,433) ve ortoreksiya nervoza (ON) (r=0,451) arasında zayıf ancak istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0,001). Çoklu doğrusal regresyon analizinde, besin takviyelerine yönelik inanç ve sosyodemografik değişkenler kontrol edildikten sonra da SO (beta=0,22; p=0,003) ve ON'un (beta=0,32; p<0,001) EBÖ puanlarını anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Model, egzersiz bağımlılığı puanlarındaki varyansın %25,3'ünü açıklamıştır. Sonuç: Bu sonuçlar, egzersiz bağımlılığının hem sağlıklı beslenmeye yönelik ilgi hem de ortoreksik eğilimlerle ilişkili olduğunu göstermektedir. STİÖ ve demografik değişkenler EBÖ puanlarını anlamlı düzeyde yordamasa da besin takviyesi kullanımının yüksek olması ve takviyelere yönelik inanç düzeyinin orta seviyede bulunması, güvenli takviye kullanımı konusunda yapılandırılmış eğitime duyulan ihtiyacın devam ettiğini düşündürmektedir. Bu doğrultuda, spor bilimleri programlarında okutulan beslenme derslerinin müfredatına sağlıklı yeme davranışları, diyet-egzersiz ilişkisi ve güvenli takviye kullanımı gibi konuların eklenmesi önerilmektedir.
