Mert AŞİT, Şilan AKTARLİ, Sinem UYSAL, Başak ÖNEY
Uluslararası Hakemli Akademik Spor Sağlık ve Tıp Bilimleri Dergisi - 2025;15(58):33-50
Öz: Günümüz spor dünyasında, performans artırma ve iyileşme süreçlerinde gıda takviyeleri ve ergojenik destekler gün geçtikçe daha da önem kazanmaktadır. Araştırmalara göre gıda takviyelerinin sporcunun kişisel özelliklerine uygun olmasıyla ve doğru kullanımıyla performansı arttırabileceği belirtilmiştir. Sporcular, antrenmanlarını ve yarışmalarını desteklemek için sadece dengeli bir diyetle yetinmeyip, ek besin maddeleri kullanarak fiziksel kapasitelerini en üst düzeye çıkarmayı hedeflemektedirler. Ancak, gıda takviyelerinin etkinliği ve güvenliği konusunda net bir anlayışa sahip olmak, sporcular açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu doğrultuda, takviyelerin türleri, etki mekanizmaları ve potansiyel riskleri üzerine yapılan bilimsel araştırmalar, sporcuların bu ürünleri bilinçli ve etkin bir şekilde kullanabilmelerine olanak tanımaktadır. Amaç: Bu derleme çalışmada sporcular arasında yaygın olarak kullanılan ergojenik destek ürünlerinin ve gıda takviyelerinin özellikleri, faydaları ve olası yan etkilerini kapsamlı bir şekilde açıklayarak sağlıklı ve etkili takviye kullanımı hakkında rehberlik sağlamayı amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırmada PubMed, Google Scholar ve ScienceDirect veri tabanlarında gerçekleştirilmiştir. Tarama sürecinde "gıda takviyeleri", "sporcular". "spor performansı" ve "ergojenik destek" anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Bu derleme oluşturulurken güncel verilerden yararlanılmıştır. Araştırmada 2000 yılı ve sonrasında yayımlanmış, Türkçe veya İngilizce dillerinde tam metin erişilebilir, gıda takviyeleri ile spor performansı arasındaki ilişkiyi ele alan özgün araştırma makaleleri ve derlemeler değerlendirmeye alınmıştır. Sonuç: Sporculara yeterli ve zamanında yapılan ergojenik destek ve takviyeler potansiyel performans artışları sağlayabilir, fakat etkili ve güvenli kullanımları için dikkatli bir yaklaşım gereklidir ve gerektiğinde profesyonel tavsiye almaları önemlidir. Ancak, bu takviyelerin etkileri ve güvenliği, bireysel ihtiyaçlar ile spor dalı ve sporcuların takviyeleri kullanım biçimine bağlı olarak farklılık gösterebilir.
