Mertcan DAMA, Enis Mert YORULMAZ, Serkan, Osman KÖSE, Sacit Nuri GÖRGEL, Yiğit AKIN
Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2025;22(3):582-587
Amaç: Üriner sistem taş hastalığının tanı ve tedavisinde hızlı görüntüleme büyük önem taşımaktadır. Uluslararası kılavuzlar, güvenliği ve erişilebilirliği nedeniyle ilk basamak görüntüleme yöntemi olarak ultrasonografiyi (USG) önermektedir. Ancak, özellikle yoğun sağlık sistemlerinde görüntüleme ve tedavi süreçlerinde gecikmeler sıkça yaşanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ilk görüntüleme yöntemi olarak USG ile doğrudan kontrastsız bilgisayarlı tomografi (NCCT) uygulanan hastaların klinik zaman çizelgelerini ve sonuçlarını karşılaştırmaktır. Materyal ve Metod: Bu retrospektif çalışmaya, Türkiye'de bir üçüncü basamak hastanenin üroloji bölümüne ür-iner sistem taşı şüphesiyle başvuran 120 erişkin hasta dahil edildi. Hastalar, ilk uygulanan görüntüleme yöntemine göre gruplandırıldı. Başvuru ile görüntüleme ve kesin tedavi arasındaki süreler kaydedildi. Tedavi oranları ve tekrar başvuru sıklıkları değerlendirildi. Tedaviyi öngören değişkenleri belirlemek amacıyla lojistik regresyon ve ROC analizleri uygulandı. Bulgular: İlk görüntüleme olarak doğrudan NCCT uygulanan hastalarda, USG yapılanlara kıyasla görüntüleme ve kesin tedaviye ulaşma sürelerinin anlamlı derecede daha kısa olduğu belirlendi (sırasıyla 4 vs. 10 gün ve 15 vs. 33.5 gün; her ikisi için p < 0.001). Çok değişkenli analizde, görüntülemede yaşanan gecikmelerin tedavi alma ola-sılığını bağımsız olarak azalttığı görüldü (OR: 0.859; %95 GA: 0.770-0.958; p = 0.006). ROC analizi, orta düzeyde öngörü performansı gösterdi (AUC = 0.658). Sonuç: Kaynakların sınırlı olduğu ve hasta yoğunluğunun yüksek olduğu sağlık sistemlerinde, kılavuzlara rağmen USG tanı ve tedavide gecikmelere yol açabilir. Düşük doz NCCT, radyasyon maruziyetini veya maliyeti önemli öl-çüde artırmadan daha verimli bir alternatif sunabilir. Taş hastalığının zamanında yönetimi için görüntüleme stra-tejileri yerel sağlık sistemi koşullarına göre uyarlanmalıdır.
