Gülşah ALTAN, Devrim DÜNDAR, Ece GÜN POLAT, Arda ACEMİ
Mikrobiyoloji Bülteni - 2026;60(3):287-300
Antibiyotik direncine bağlı olarak ortaya çıkan dirençli mikroorganizmaların artışı, enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde önemli zorluklara neden olmaktadır. Taraxacum officinale (karahindiba) ekstraktlarının antimikrobiyal etkiye sahip olduğu bilinmektedir. Bu çalışma, Soxhlet cihazı ile ekstrakte edilen T.officinale bitkisinin farklı kısımlarına ait ekstraktlarının, hastane kaynaklı enfeksiyonlara neden olan farklı direnç paternherindeki bakterilere karşı antibakteriyel aktivitelerinin araştırılmasını amaçlamıştır. Etanolik ve metanolik ekstraktların antibakteriyel etkileri, klinik örneklerden elde edilen Staphylococcus aureus ve Enterococcus spp. (Enterococcus faecalis ve Enterococcus faecium), Escherichia coli ve Pseudomonas aeruginosa izolatları üzerinde disk difüzyon ve agar kuyu difüzyon yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Ayrıca ekstraktların toplam fenolik (TPC) ve flavonoid (TFC) içerikleri ile toplam antioksidan kapasiteleri (TAC), antibakteriyel aktiviteleriyle ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Ekstraktların oluşturduğu ortalama inhibisyon zon çapları disk difüzyon yönteminde 6.0-8.0 mm, agar kuyu difüzyon yönteminde ise 8.0-20.6 mm arasında belirlenmiştir. Antibakteriyel aktivitenin özellikle S.aureus izolatlarında daha belirgin olduğu gözlenmiştir. Bununla birlikte, Enterococcus spp. izolatlarında inhibisyon zon çaplarının diğer bakterilere kıyasla daha geniş olduğu gözlenmiştir. Etanolik ve metanolik çiçek ekstraktları, yaprak ve kök ekstraktlarına göre izolatlar üzerinde daha yüksek antibakteriyel aktivite göstermiştir. Bununla birlikte, etanolik yaprak ekstraktlarının TPC, TFC ve TAC değerlerinin diğer ekstraktlara kıyasla daha yüksek olduğu; bu değerlerin sırasıyla 78.09 +/- 1.13 mg GAE/g ekstrakt KA, 197.20 +/- 6.22 mg KE/g ekstrakt KA ve 2.65 +/- 0.03 µg AAE/mL ekstrakt olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, dirençli izolatların neden olduğu enfeksiyonlara yönelik bitkisel ekstraktların antibakteriyel potansiyeline ilişkin ön veriler sunmaktadır.
