HİKMET TAHA AKCİN GONCAGÜL KURTAR KORKMAZ MELTEM TÜRKMEN SELCEN KUNDAK
İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi - 2025;29(1):108-110
Giriş: Fitofotodermatit (FFD) bitkilerde bulunan kimyasal maddelerin ultraviyole ışınlarıyla reaksiyona girmesi sonucu oluşan bir dermatozdur. Bitkilerle temas ile eş zamanlı olarak ultraviyole ışınlarına maruz kalma sonucu ortaya çıkar. Lezyonlar temastan 12-36 saat sonra başlar. Özellikle el, yüz gibi vücudun açık bölgelerinde görülür. Tanı klinik bulgularla konur. Burada tavşancıl otuna (Heracleum antasiaticum) bağlı gelişen fitofotodermatitli 17 yaşında kadın olgu sunulmaktadır. Olgu: On yedi yaşındaki kadın ellerde oluşan kızarıklık, kaşıntı, yanma ve sıvı dolu kabarcıklar şikâyetiyle polikliniğimize başvurdu. Şikâyetlerinin bir gün önce bahçede tavşancıl otu isimli bitki ile temas sonrası başladığı öğrenildi. Dermatolojik muayenesinde bilateral ellerde ve parmaklarda lineer eritemli, veziküler ve büllöz lezyonlar izlendi. Hastaya mevcut bulgularla fitofotodermatit tanısı koyularak oral antihistaminik ile topikal ve sistemik steroid-fusidik asit tedavisi başlandı. On gün sonraki kontrolde lezyonların postinflamatuar hiperpigmentasyon ile iyileştiği görüldü. Tartışma: Fitofotodermatit, önce ışığa duyarlılık yapan bitkisel maddelerin daha sonra ultraviyole radyasyonunun deriye teması sonucu ortaya çıkan fototoksik bir reaksiyondur. FFD, insanların sıklıkla UV ışınlara maruz kaldığı ve bitkilerde en yüksek furokumarin konsantrasyonunun bulunduğu ilkbahar-yaz aylarında görülür. Heracleum antasiaticum, Apiaceae bitki ailesindendir. Avrasya kökenli olan ve tabiatta kendi kendine yetişen tavşancıl otu özellikle nemli toprağı sever. Özsuyu toksiktir, deride ve mukozalarda şiddetli inflamasyon yaparak büllöz lezyonlara, toksik reaksiyonlara yol açabilir. Burada klinik bulguları ile FFD tanısı alan bir olgu, tavşancıl otunun fototoksik etkisine dikkat çekmek amacıyla sunulmuştur.
