Fahri ERYILMAZ
Bozok Tıp Dergisi - 2026;16(1):126-134
Amaç: Spinal kord iskemi/reperfüzyon (İ/R) hasarı, ağır nörolojik sekellerle ilişkili halen yıkıcı bir klinik komplikasyondur. Seçici bir gama-aminobütirik asit (GABA) taşıyıcı 1 (GAT-1) inhibitörü olan tiagabin (TGB), GABA geri alımı bloke ederek GABAerjik iletimi arttırır. Bu çalışma, spinal kord İ/R hasarı oluşturulmuş bir tavşan modelinde TGB'nin nöroprotektif etkilerini değerlendirmeyi ve altta yatan mekanizmaları aydınlatmayı amaçladı. Gereç ve Yöntemler: Elli erişkin erkek Yeni Zelanda Beyaz tavşanı, beş gruba (her biri n=10) rastgele ayrıldı: Sham, İ/R ve iskemiden 20 dakika önce intraperitoneal olarak TGB (10, 20 veya 40 mg/kg) verilen üç tedavi grubu. Sham grubunda yalnızca laparotomi uygulandı. Diğer tüm gruplarda iskemi, renal arterin kaudalinde bir anevrizma klipsi ile 20 dakikalık aort oklüzyonu yapılarak indüklendi ve ardından reperfüzyon sağlandı. Nörolojik fonksiyon Tarlov ölçeği kullanılarak değerlendirildi. Spinal kord segmentleri (L2-L5), oksidatif stres belirteçleri (malondialdehit (MDA), katalaz (CAT), süperoksit dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GSH-Px), nitrik oksit (NO)), inflamatuar sitokinler (TNF-alpha, IL-1beta, IL-6) ve apoptotik belirteçler (kaspaz-3, Bax/Bcl-2 oranı) açısından analiz edildi. Ayrıca histopatolojik değerlendirme de yapıldı. Bulgular: TGB tedavisi doza bağımlı nörolojik iyileşme ile sonuçlandı. En yüksek doz (40 mg/kg), parapleji oranını anlamlı düzeyde azalttı (İ/R grubunda %80'e karşı %10, p<0,05). TGB, GABA düzeylerini artırıp glutamat konsantrasyonlarını azaltarak nörotransmiter dengesini yeniden sağladı. MDA ve NO düzeylerindeki azalma ve antioksidan enzim aktivitelerinin düzelmesiyle gösterildiği üzere oksidatif stres anlamlı biçimde azaldı. İnflamatuar sitokinler baskılandı ve kaspaz-3 ekspresyonu ile Bax/Bcl-2 oranındaki azalmayla gösterildiği üzere apoptotik aktivite azaldı. Histopatolojik bulgular, motor nöronların korunduğunu ve TUNEL-pozitif hücre sayısında azalma olduğunu doğruladı. Sonuç: TGB, eksitotoksisite, oksidatif stres, inflamasyon ve apoptozu modüle eden çok hedefli bir mekanizma yoluyla spinal kord İ/R hasarına karşı nöroprotektif etkiler göstermektedir. Bu bulgular, GAT-1 inhibisyonunun spinal kord hasarıyla ilişkili nörolojik defisitleri azaltmak için umut verici bir tedavi stratejisi olabileceğini düşündürmektedir.
