Onur ERİKAN, Yusuf Çetin DOĞANER, Ebru Esra YALÇIN, Ümit AYDOĞAN, Cengiz ZEYBEK, Bedriye Nuray ALPMAN, Bülent ÜNAY
Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care - 2026;20(3):253-261
Amaç : Tekrarlayan üriner siste m enfeksiyonu (ÜSE), son bir yıl içerisinde en az iki kez piyelonefrit geçirilmesi, bir piyelonefrit atağına ek olarak iki si stit atağı bulunması ya da üç veya daha fazla sistit atağı yaşanması şeklinde tanımlanmaktadır. Bu çalışmada, tekrarlayan ÜSE olan çocuk hastalardaki risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem : Olgu- kontrol çalışması desenindeki bu çalışmada, uygun örnekleme yöntemi kullanılarak 01.02.2022 -31.07.2022 tarihleri arasında bir eğitim ve araştırma hastanesi çocuk polikliniklerine başvuran 50 tekrarlayan ÜSE'li çocuk ve 50 kontrol grubunun ebeveynleri dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmayı kabul eden ve yazılı onamları alınan ebeveynlere, sosyodemografik özellikler ile çocuğun tıbbi öyküsünü sorgulayan anket formu yü z yüze ya da telefon görüşmesi yoluyla uygulanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklem t -testi, Ki -kare testi ve lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular : Çalışmaya katılan tekrarlayan ÜSE hastalarının; yaş ortalaması 9,06+/-4,55, ağırlık ortalama persentil karşılığı 61.08+/-30.26, boy ortalama persentil karşılığı 50.68+/-37.42 iken, tekrarlayan ÜSE olmayan kontrol hastalarının yaş ortalaması 9.12+/-4.32, ağırlık ortalama persentil karşılığı 68,16+/-33,29, boy ortalama persentil karşılığı 52.86+/-29.98 olarak bulunmuştur ve iki grup arasında antropometrik ölçümler açısından anlamlı fark bulunamamıştır (p>0,05). Kızlarda tekrarlayan ÜSE oranı %58.8 iken erkeklerde %31.3'tür (p=0,018). İlkokul mezunu ebeveynlerin çocuğunda tekrarlayan ÜSE olanların oranı %72.7; üniversite mezunu ebeveynlerin çocuğunda %33.3'tür (p=0,003). Yapılan lojistik regresyon analizi sonucuna göre; sık sık kabızlığı olan çocuklarda (p=0.023), defekasyon sonrası temizliği arkadan öne doğru yapanlarda (p=0.007), kardeşlerinde tekrarlayan ÜSE olanlarda (p=0.004), kız cinsiyette (p=0.005) tekrarlayan ÜSE olma olasılığı daha yüksek saptanmıştır. Sonuç : Tekrarlayan ÜSE riskini azaltmak için poliklinik süreçlerinde konstipasyon tedavisi, hatalı perineal hijyen alışkanlıkları ve idrar tutma alışkanlığının önlenmesine yönelik spesifik davranışsal müdahaleler rutin hale getirilmelidir. Özellikle kız çocuklarının ve eğitim düzeyi düşük ebeveynlerin bilgilendirme süreçlerinde öncelikli hedef kitle olarak ele alınması önerilmektedir.
