Ozan Başkurt, Ece Uysal, İdris Avcı, Selim Şeker, Hidayet Şafak Çine, Salih Batuhan Kartal, Ege Coşkun
Maltepe Tıp Dergisi - 2025;17(3):66-71
Amaç: Travmatik beyin hasarı (TBH), sekonder nöronal hasarın temel aracısı olarak tanımlanan interlökin-1 beta'nın (IL-1beta) rol aldığı karmaşık inflamatuvar kaskadları tetikler. IL-1beta'nin nöroenflamasyondaki rolü iyi bilinmesine rağmen, periferik dolaşımdaki dinamik profili yeterince karakterize edilmemiştir. Bu çalışmada, ratlarda deneysel TBI sonrası belirli zaman aralıklarında serum IL-1beta düzeylerinin değerlendirilmesi ile bu biyobelirtecin potansiyelinin ve terapötik öneminin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Toplam 40 erişkin erkek Sprague-Dawley sıçan rastgele beş gruba (n=8/grup) ayrıldı: bir sham grubu ve travmadan sonra 1, 6, 24 ve 72. saatlere karşılık gelen dört travma grubu. Orta dereceli TBH, Marmarou ağırlık düşürme modeli kullanılarak oluşturuldu (2 metre yükseklikten bırakılan 450 gramlı bir ağırlık ile). Serum IL-1beta konsantrasyonları ELISA yöntemi ile ölçüldü ve istatistiksel karşılaştırmalar tek yönlü ANOVA ve Tukey post-hoc testi ile yapıldı. Bulgular: Sham grubunda serum IL-1beta iki fazlı bir eğilim gösterdi: 6. saatte başlangıçta düşüş, 72. saatte ise kısmi toparlanma. Travma grubunda ise dinamik bir pattern izlendi: IL-1beta 6. saatte azaldı (p=0.0356), 24. saatte anlamlı düzeyde yükseliş gösterdi (p=0.0004, 6. saat ile karşılaştırıldığında) ve 72. saatte tekrar azaldı. Gruplar arası karşılaştırmalarda ise, travma grubunda 24. saatte IL-1beta düzeylerinin sham gruba göre anlamlı şekilde yüksek olduğu saptandı (p=0.0157). Sonuç: Bulgularımız, TBH sonrası serum IL-1beta'nın zamana bağlı düzenlenmiş bir ekspresyon paterni sergilediğini ve 24. saatteki yükselişin terapötik hedefleme için potansiyel bir pencere olabileceğini göstermektedir. IL-1beta, post-travmatik inflamasyonun izlenmesinde minimal invaziv bir biyobelirteç olarak kullanılabilir, ancak fonksiyonel sonuçlar ve santral doku düzeyleri ile korelasyonunun da araştırılması gerekmektedir.
