Fulya GÜRCAN, Deniz ÖZEN, Gözde IŞIK, Yiğit UYANIKGİL
Ege Journal of Medicine - 2026;65(1):194-205
Kök hücre temelli uygulamalar, mezenkimal kök hücrelerin yaygın olarak kullanıldığı güncel tedavi yaklaşımlarıdır. Mezenkimal kök hücreler, yağ hücreleri, miyosit, osteoblast ve kondrositler dâhil olmak üzere çeşitli hücre kaynaklarından farklılaşabilen çok potansiyelli öncülerdir. Kendi kendilerini yenileyebilirler ve hemostaz, inflamasyon süreçleri, bağışıklık mekanizması, doku tamiri gibi birçok hücresel yanıtta rol oynarlar. Mezenkimal kök hücrelerin parakrin etkisi, terapötik etkinlikleri için önemli bir mekanizma görevi görür. Son dönemde, büyüme faktörleri, sitokinler, kemokinler ve hücre dışı veziküller gibi mezenkimal kök hücre kaynaklı sekretomlara artan bir ilgi mevcuttur. Bu sekretomlardan olan hücre dışı veziküller iki alt tipe ayrılır: ektozomlar ve ekzosomlar. Eksozomlar, rejeneratif tıp ve diş hekimliğinde çeşitli hastalıkların teşhisi, yönetimi ve takibi için yenilikçi araçlar olarak potansiyel taşımaktadır. Bu derlemede, mezenkimal kök hücre kökenli eksozomlar ve eksozomların, temporomandibular eklem bozukluklarının terapötik tedavisinde alternatif bir uygulama olarak potansiyelleri incelenmiştir. Ayrıca, bu tedavinin sunduğu faydalar ve olası dezavantajları da özetlenmiştir.
