Kübra AYDIN
Baltalimanı Dergisi - 2025;1(1):20-30
Bu sistematik derlemenin birincil amacı, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan bireylerde uygulanan pulmoner rehabilitasyon programları kapsamında inspiratuar kas eğitimi (İKE) ve aerobik egzersizin etkinliğini değerlendirmek ve karşılaştırmaktır. Pulmoner rehabilitasyonun temel bileşeni olarak İKE veya aerobik egzersiz içeren randomize kontrollü çalışmaları (RKÇ) belirlemek amacıyla PubMed, Google Scholar, EBSCO SportDiscus ve Cochrane CENTRAL veri tabanlarında sistematik taramalar yapılmıştır. Dahil edilme kriterleri; KOAH hastalarını içeren, etik onay almış ve uluslararası kılavuzlara uygun olarak yürütülmüş orijinal çalışmaları kapsamaktadır. Veri çıkarımı; müdahale başlama zamanı, süresi, egzersiz türü ve dispne, egzersiz kapasitesi, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi gibi sonuç ölçütlerine odaklanmıştır. Beş RKÇ dahil edilme kriterlerini karşılamıştır. Çalışmaların çoğu (%60) yatan hasta ortamında yürütülmüş, %40'ında ise müdahale hastaneye yatıştan sonraki 24-48 saat içinde başlatılmıştır. İKE, çalışmaların %60'ında birincil egzersiz yöntemi olurken, aerobik egzersiz %40'ını oluşturmuştur. İKE, dispneyi azaltmada belirgin bir etki göstermiş; hem İKE hem de aerobik egzersiz, egzersiz kapasitesi ve yaşam kalitesinde benzer iyileşmeler sağlamıştır. KOAH hastalarında pulmoner rehabilitasyon güvenli ve iyi tolere edilen bir müdahaledir. İKE ve aerobik egzersiz, fonksiyonel sonuçlar ve yaşam kalitesi açısından benzer yararlar sunan en etkili yöntemlerdir. Gelecekteki araştırmalar, bu müdahalelerin başlama zamanı, süresi, sıklığı ve yoğunluğunun optimize edilmesine odaklanmalıdır.
