MEHMET ALİ SUNGUR, ERDEM KARABULUT
Düzce Tıp Fakültesi Dergisi - 2024;26(3):183-190
Derlemenin bu bölümünde, çıkarımsal istatistiğin temelini oluşturan, popülasyonu temsil eden bir örneklem üzerinde popülasyon parametrelerine ilişkin hipotezleri incelemekte kullanılan istatistiksel testler ele alınmıştır. Varsayımlarının karşılanıp karşılanmadığı kontrol edilerek uygun istatistiksel testin seçilmesi ve bulguların yansız bir şekilde yorumlanması doğru sonuçlara ulaşılmasında çok önemlidir. Tip I ve tip II hatalar, p-değeri, çalışmanın gücü, etki büyüklüğü ve güven aralığı ile ilgili kavramların ne anlama geldiğini anlamak, hem bilimsel araştırmalarda istatistiksel testlerden elde edilen sonuçların hem de literatürden okunan makalelerin bulgularının doğru yorumlanmasına katkı sağlayacaktır. Tek değişkenli testlerin yanı sıra, olası etki karıştırıcı faktörlerin ve çalışmada ele alınan diğer bağımsız değişkenlerin etkisini kontrol etmek amacıyla en yaygın olarak kullanılan üç çoklu regresyon modeline de değinilmiştir. Araştırmacılar, temel ve ileri düzey istatistiksel analizleri yapabilecekleri ücretsiz yazılımlara ya da web uygulamalarına erişebildiklerinden, istatistiksel hesaplamaların yapılması günümüzde çok daha erişilebilir hale gelmiştir. Araştırmacılar daha çok veri analizinde kullanılan istatistiksel testlerin nasıl hesaplanacağı üzerinde durmaktadır, oysaki istatistiksel yöntemlerin arkasındaki mantığı anlamak birincil hedef olmalıdır. Bu nedenle, bu derlemede matematiksel hesaplamalardan ziyade, uygun istatistiksel yöntemlerin seçilmesi ve bulguların yorumlanması mantığı üzerinde durulmuştur. Biyoistatistik prensiplerin sadece veri analizi aşamasında değil, planlamadan rapor yazımına kadar araştırmanın tüm aşamalarında dikkate alınması gerektiğinin farkında olunması önemlidir. Unutulmamalıdır ki, iyi düzenlenmemiş bir araştırmadan elde edilen hatalı verileri düzeltecek bir istatistiksel analiz yöntemi bulunmamaktadır.
