Ayşe ÇÖMÜ
KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;7(1):168-177
Tıbbi görüntüleme birimlerinde iyonize radyasyonla çalışan sağlık personelinin iş sağlığı ve güvenliği, uluslararası standartlar ve ulusal mevzuatlar doğrultusunda kritik bir çalışma alanıdır. Uluslararası Radyolojik Korunma Komisyonu (ICRP) ile Türkiye'de TAEK/TENMAK tarafından belirlenen doz limitleri, çalışanların maruziyetinin kontrol altına alınmasını amaçlamakta olup yıllık doz limitleri, beş yıllık ortalama 20 mSv ve tek yıl için 50 mSv olarak uygulanmaktadır. Radyasyon güvenliğinin temel bileşenleri; zaman, mesafe ve zırhlama ilkeleri, kişisel dozimetre kullanımı ve ALARA prensibine dayalı doz optimizasyonudur. Literatürde, sağlık çalışanlarının önemli bir kısmında radyasyon güvenliği bilgi eksiklikleri, koruyucu ekipman kullanımında yetersizlikler ve dozimetre sonuçlarının takibinde aksaklıklar olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, öğrenci ve stajyerlerin ALARA prensibini kavrama düzeylerinin düşük olduğu çalışmalarda vurgulanmaktadır. Girişimsel radyoloji gibi yüksek doz riski barındıran uygulamalarda saçılan radyasyon, operatör maruziyetini artırmakta ve etkili zırhlama ile optimize edilmiş cihaz kullanımını gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, özellikle son on yıla ait çalışmalar incelenerek tıbbi görüntüleme alanında iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları nitel araştırma yöntemlerinden olan belge analizi tekniği ile incelenmiştir. Araştırmanın kapsamını, uluslararası alanda IAEA ve ICRP'nin sunduğu temel güvenlik prensipleri ile ulusal düzeyde TAEK ve halefi olan TENMAK/NDK tarafından yürütülen yasal düzenlemeler oluşturmaktadır. Mevzuat analizi sürecinde, iyonlaştırıcı radyasyonla çalışan personelin güvenliğine yönelik doz sınırları, koruyucu ekipman standartları ve kurumsal denetim mekanizmaları karşılaştırmalı olarak ele alınmış; Türkiye'deki mevcut yasal çerçevenin uluslararası normlarla uyumu değerlendirilmiştir.
