Nagihan SABAZ, Emre CIYDEM
Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi - 2026;10(2):153-163
Amaç: Bu çalışma, tip 1 diyabetli ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı ile diyabet öz-yönetimi arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu araştırma kesitsel, tanımlayıcı ve korelasyonel bir tasarım kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini Türkiye' de tip 1 diyabet tanısı almış 6-18 yaş aralığındaki 253 adölesan oluşturmuştur. Katılımcılar çevrim içi diyabet eğitim grupları ve sosyal medya platformları aracılığıyla araştırmaya dahil edilmiştir. Verilerin analizinde çoklu doğrusal regresyon analizi (geriye doğru eleme yöntemi) kullanılmıştır. Bulgular: Akıllı telefon bağımlılığı ölçeği toplam puanındaki 1 birimlik artışın, algılanan diyabet öz-yönetimi düzeyinde 3,550 birimlik azalış ile ilişkili olduğu bulunmuştur (p < 0.001). HbA1c düzeyindeki 1 birimlik artışın algılanan diyabet öz-yönetiminde 0,165 birimlik azalışla ilişkili olduğu saptanmıştır (p = 0.031). Son bir ayda yaşanan hipoglisemi sayısındaki 1 birimlik artışın algılanan diyabet öz-yönetimi düzeyinde 0,970 birimlik azalışa yol açtığı belirlenmiştir (p = 0.040). Benzer şekilde, son bir ayda yaşanan hiperglisemi sayısındaki 1 birimlik artışın algılanan diyabet öz-yönetimi düzeyinde 0,168 birimlik azalışla ilişkili olduğu bulunmuştur (p < 0.001). Sonuç: Akıllı telefon bağımlılığı ile algılanan diyabet öz-yönetimi arasında negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır. HbA1c düzeyi, hipoglisemi ve hiperglisemi epizodlarının sıklığındaki artışın algılanan diyabet öz-yönetim düzeyindeki azalmayla anlamlı olarak ilişkili olduğu bulunmuştur. Sağlık profesyonellerinin, tip 1 diyabetli adölesanlarda etkili öz-yönetim müdahalelerini desteklemek amacıyla akıllı telefon bağımlılığını ve glisemik kontrol göstergelerini rutin olarak değerlendirmeleri önerilmektedir.
