Sümeyye EKİCİ, Fatma KURUDİREK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi - 2026;8(1):69-78
Giriş: Tip 1 diyabetli bir kardeşe sahip olmak, ergenlerde psikolojik belirtileri ve sağlıklı yaşam davranışlarını etkileyebilir. Bu durumun incelenmesi aile temelli destek programlarının geliştirilmesine katkı sağlayacaktır. Amaç: Bu araştırma, Tip 1 diyabetli kardeşi olan ergenlerde psikolojik belirtilerin ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının incelenmesi amacıyla yapıldı. Yöntem: Tanımlayıcı ve korelasyonel tasarımda olan bu çalışma, Kasım 2020-Temmuz 2021 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinde gerçekleştirildi. Araştırma, hastanenin pediatrik endokrinoloji kliniğinde kayıtlı 170 Tip 1 diyabetli çocuğun 12 - 18 yaş arasındaki 100 sağlıklı kardeşi ile yürütüldü. Verilerin toplanmasında, Kişisel Bilgi Formu, Kısa Semptom Envanteri ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II kullanıldı. Veriler tanımlayıcı istatistikler, ANOVA, parametrik olmayan testler ve Spearman korelasyonu kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Araştırmaya katılan kardeşlerin %60'ı diyabet hastalığına yakalanmaktan korktuklarını, %42'si ise kardeşlerinin hastalığının kendi yaşamlarını olumsuz etkilediğini belirtmiştir. Ergenlerin KSE toplam puan ortalamaları 36.09 +/- 29.71, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II toplam puan ortalamaları ise 137.01 +/- 21.66 olarak bulundu. Kısa Semptom Envanteri toplam puanı ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve düşük düzeyli ilişki olduğu sonucuna varıldı (p < 0.05). Sonuç: Bu çalışmanın sonucunda, diyabetli bir kardeşe sahip olmanın kardeşlerin ruhsal durumlarını ve sağlıklı yaşam tarzı davranışlarını etkileyebileceği tespit edilmiştir. Ayrıca, sağlıklı ergen kardeşlerde psikolojik belirtiler ile sağlıklı yaşam tarzı davranışları arasında bir ilişki olduğu da bulunmuştur.
