Elçin YANGEÇ, Hicran BEKTAŞ
Perspectives in Palliative & Home Care - 2026;5(1):144-155
Giriş /Amaç: Bu çalışmanın amacı, tip 2 diyabetes mellituslu bireylerde kardiyometabolik risk göstergeleri ile diyabete özgü yaşam kalitesi arasındaki ilişkileri incelemektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte yürütülen çalışmaya tip 2 diyabetes mellitus tanısı olan 370 yetişkin dahil edilmiştir. Kardiyometabolik risk; beden kitle indeksi, bel çevresi, sistolik kan basıncı, lipid profili parametreleri ve Framingham Risk Skoru ile değerlendirilmiştir. Diyabete özgü yaşam kalitesi Diabetes Health Profile-18 Ölçeği ile ölçülmüştür. Bivariate analizler ve çok değişkenli lineer regresyon analizi uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların ortalama yaşı 53.91 +/- 12.29 yıl, ortalama diyabet süresi 7.97 +/- 5.36 yıl ve ortalama glikozile hemoglobin düzeyi %7.27 +/- 1.24'tür. Diabetes Health Profile-18 toplam puanı 47.88 +/- 16.20 olup Cronbach alfa katsayısı 0.901'dir. Framingham Risk Skoru'na göre katılımcıların %37.8'i yüksek risk kategorisindedir; bu oran erkeklerde %68.5, kadınlarda %18.5'tir. Diabetes Health Profile -18 toplam puanı; eğitim düzeyi (p=0.003), gelir durumu (p<0.001), çalışma durumu (p<0.001), hipertansiyon varlığı (p=0.013), kalp hastalığı varlığı (p<0.001) ve ilaç tedavisine uyum düzeyi (p<0.001) açısından farklılık göstermiştir. Çok değişkenli analizde; yaş (p=0.001), cinsiyet (p=0.047), gelir durumu (p<0.001), çalışma durumu (p=0.001), kalp hastalığı varlığı (p=0.005), ilaç uyumu (p=0.004), vücut kitle indeksi (p=0.003), total kolesterol (p<0.001) ve Framingham Risk Skoru (p=0.022) DHP -18 toplam puanı ile bağımsız olarak ilişkili bulunurken, glikozillenmiş hemoglobin düzeyi ile anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Model, varyansın %29.4'ünü açıklamaktadır. Sonuç: Tip 2 diyabetli bireylerde diyabete özgü yaşam kalitesi yalnızca glisemik kontrolle değil, sosyodemografik, klinik ve kardiyometabolik faktörlerin birlikte etkisiyle şekillenmektedir. Kardiyometabolik göstergelerle anlamlı ilişkiler saptanmış olmakla birlikte, bu ilişkilerin ters yönde olması dikkatle yorumlanmalıdır. Bulgular, hasta bildirimine dayalı sonuçların objektif klinik göstergelerle her zaman paralel olmayabileceğini göstermektedir.
