Nebibe Özgür ERGÜL, Zülfünaz ÖZER
Sağlık Akademisyenleri Dergisi - 2026;13(3):592-604
Giriş ve Amaç: Bu çalışma, Tip 2 diyabetli bireylerde diyabet bilgi düzeyi, öz etkiliği ve hasta aktivasyon düzeyini incelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem : Tanımlayıcı ve kesitsel bir tasarımla gerçekleştirilen çalışma, Haziran 2024 ile Ekim 2024 tarihleri arasında İstanbul'da bir eğitim ve araştırma hastanesinde 401 hastanın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, Tanıtıcı Bilgi Formu, Diyabet Bilgi Anketi (DKQ-24), Diyabet Yönetimi Öz-Yeterlilik Ölçeği (DMSES) ve Hasta Aktivasyon Ölçeği (PAM) kullanılarak toplanmıştır. Bulgular ve sonuç: Katılımcıların ortalama diyabet süresinin 67,97+/-34,03 ay olduğu bulunmuş; %65,6'sının ailesinde diyabetli başka bir bireyin bulunduğu, %62,6'sının diyabete ek olarak farklı bir kronik hastalığa sahip olduğu, %47,6'sında diyabetik retinopati olduğu, %50,1'inin oral antidiyabetik tedavi aldığı, %61,1'inin diyabet eğitimi aldığı, %55,6'sının diyabete yönelik beslenme eğitimi aldığı, katılımcıların %55,9'unun kan şekerini önerilen sıklıkta ölçtüğünü bildirdiği belirlenmiştir. Ortalama DKQ-24 puanı 15,49 +/- 3. Ortalama DMSES ve PAM puanları ise sırasıyla 63,95+/-16,73 ve 58,15+/-17,85 olarak bulunmuştur. Regresyon katsayıları incelendiğinde, DKQ-24 değişkeninin hasta aktivasyonu ( beta=0,805, p<0,001) ve diyabet yönetimine ilişkin öz etkililik ( beta=0,831, p<0,001) üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Katılımcıların diyabet bilgi düzeyi ve öz etkililik algısının orta düzeyde olduğu, hasta aktivasyonunun ise düzey 3'te olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmada, diyabet bilgi düzeyi arttıkça diyabet yönetimine ilişkin öz etkililik düzeyinin ve hasta aktivasyonunun da arttığı görülmüştür.
