Hasret AÇIKGÖNÜL, Özge ÖZ YILDIRIM
Doğu Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;5(1):15-28
Amaç: Bu araştırmanın amacı Tip 2 diyabetli bireylerin sağlık okur-yazarlıkları ile kalp ve damar hastalıklarına yönelik sağlık inançları arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Yöntem: Kesitsel çalışma türünde olan bu çalışma, bir hastanenin Kardiyoloji Polikliniğine başvuran tip-2 diyabetli 300 birey ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, kişisel veri formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Tip 2 Diyabetli Bireylerde Kalp ve Damar Hastalıkları ile İlişkili Sağlık İnançları Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veriler IBM 27 paket programında analiz edilmiştir. Özet istatistik olarak birim sayısı, yüzde, ortalama+/-standart sapma değerleri kullanılmıştır. Verilerin normallik varsayımına uygunluğu "Kurtosis" ve "Skewness" katsayıları (+/- 2) ile hesaplanmıştır. Verilerin analizinde, tanımlayıcı istatistikler, iki grup karşılaştırmalarında bağımsız örneklem t testi, değişkenler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesinde pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan katılımcıların yaş ortalaması 48.83+/-12.59'dur. Katılımcıların yaşları ile diyabet tanısına sahip olma yılı arasında orta düzey pozitif yönlü bir ilişki olduğu, sağlık okur yazarlık ölçeği ile düşük düzeyde pozitif yönlü bir ilişki olduğu ve kardiyovasküler hastalıklara ilişkin sağlık inançları ölçeği ile düşük düzeyde pozitif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Diyabet tanısına sahip olma yılı ile sağlık okuryazarlığı ölçeği arasında düşük düzeyde pozitif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.05). Yaş (p:0.046), diyabet hakkında bilgi alma durumu (p<0.001) ve diyabet hastalığına bağlı olarak gelecekte kalp hastalığı yaşayacağını düşünme durumu (p<0.001) kardiyovasküler hastalıklara ilişkin sağlık inançları ile istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Sonuç: Katılımcıların sağlık okuryazarlıkları yetersiz bulunmuştur. Diyabet hastalığı haricinde başka kronik bir hastalığı bulunan katılımcıların kardiyovasküler hastalıklara ilişkin sağlık inançları ve sağlık okuryazarlıkları daha fazladır.
