Vehbi SIRIKCI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;21(1):1-8
Amaç: Bu çalışma, Tip 2 diyabetli (T2D) bireylerde HbA1c düzeylerinin mevsimsel değişimini ve bu varyasyonun lipid profili ile ilişkisini tanımlamayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif kesitsel çalışmaya, 2024 yılı boyunca bir şehir hastanesinin iç hastalıkları polikliniğine başvuran 823 T2D tanılı birey dahil edilmiştir. Mevsimsel farklılıklar; normal dağılım göstermeyen değişkenler için Kruskal-Wallis testi, normal dağılım gösteren değişkenler için ise tek yönlü ANOV A ile değerlendirilmiştir. Mevsimsel etkinin trigliserid ve HDL-kolesterol gibi metabolik kovaryatlardan bağımsızlığını test etmek amacıyla çok değişkenli ANCOV A modelleri kullanılmıştır. Bulgular: HbA1c düzeyleri mevsimler arasında anlamlı şekilde farklılık göstermiştir (Kruskal-Wallis p<0.05). Düzeltilmiş ortalama HbA1c değerleri kış mevsiminde en yüksek (%8.75), yaz mevsiminde ise en düşük düzeyde bulunmuştur (%8.20); yaz-kış karşılaştırması anlamlıdır (p = 0.035). Çok değişkenli ANCOV A analizinde trigliserid düzeyleri HbA1c ile pozitif yönde (beta = 0.002; %95 GA: 0.001-0.003, p < 0.001), HDL-kolesterol ise negatif yönde ilişkili bulunmuştur (beta = -0.019, %95 GA: -0.031 ile -0.007, p = 0.002). Lipid parametrelerine göre düzeltme yapıldığında dahi mevsimsel etkinin bağımsız olarak anlamlılığını koruduğu görülmüştür (genel mevsim etkisi: p = 0.021). Sonuç: T2D tanılı bireylerde HbA1c düzeyleri belirgin mevsimsel değişim göstermekte; yaz aylarında iyileşmekte, kış aylarında ise belirgin bir bozulma izlenmektedir. HbA1c ile trigliserid ve HDL-kolesterol arasındaki bağımsız ilişkiler, mevsimsel glisemik dalgalanmaların metabolik belirteçlerle etkileşim içinde geliştiğini düşündürmektedir. Bu bulgular, diyabet yönetiminde mevsimsel dinamiklerin sistematik olarak dikkate alınmasının klinik açıdan önemli olabileceğini göstermektedir.
