Sinem Başak TAN ÖKSÜZ, Ahmet Alp DEMİRTEL, Beyzanur APAYDIN, Emir Batu TUMLUER, Melisa GÜNAY, Muhammed Çağrı BAYRAK, Sena SAYGI, Zeynep Zülal YORULMAZ, Rıfat EMRAL, Asena Gökçay CANPOLAT
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası - 2026;79(2):205-215
Amaç: Tip 2 diyabetes mellitus (T2DM)'un sık görülen bir mikrovasküler komplikasyonu olan diyabetik periferik nöropati (DPN), hastaların sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini (HRQoL) önemli ölçüde düşürmektedir. Bu çalışmada, DPN'nin HRQoL üzerindeki etkisi EuroQol-5D-3L (EQ-5D-3L) ve Görsel Analog Skala (VAS) kullanılarak değerlendirilmiş; ayrıca HRQoL ile ilişkili klinik ve demografik belirleyiciler incelenmiştir. Yöntem: Çalışmamız, üçüncü basamak bir endokrinoloji kliniğinde takip edilen 308 T2DM hastasında gerçekleştirildi. DPN, nörolojik muayene, derin tendon refleksleri, monofilament testi ve vibrasyon algılama eşiği (VPT) ölçümleriyle değerlendirildi. HRQoL, kültürel olarak geçerlilik ve güvenilirliği sağlanmış Türkçe EQ-5D-3L ve VAS ile değerlendirildi. Bulgular: DPN, 114 hastada (%37.1) saptandı. EQ-5D-3L indeks ve VAS ortalama puanları, DPN bulunan hastalarda bulunmayanlara göre daha düşüktü (0.44 +/- 0.30'a karşı 0.73 +/- 0.20; 60.5 +/- 21.6'ya karşı 68.5 +/- 19.7; p < 0.001). Ağrı/rahatsızlık ve anksiyete/depresyon, yaşam kalitesindeki düşüşle en güçlü ilişki gösteren alanlardı. VPT değerleri, hem EQ-5D-3L hem de VAS sonuçlarıyla anlamlı ve ters yönde korelasyon gösterdi. Alt grup analizlerinde düşük eğitim düzeyi ve insülin-oral kombinasyon tedavi alanların daha düşük HRQoL puanlarına sahip olduğu; ek mikrovasküler komplikasyonların ise skorları ek olarak düşürmediği görüldü. Sonuç: DPN, T2DM hastalarında daha düşük yaşam kalitesi ile anlamlı şekilde ilişkilidir; ağrı ve anksiyete bu ilişkide en belirgin alanlar olarak öne çıkmaktadır. Objektif nöropati şiddeti ile daha kötü algılanan sağlık arasında anlamlı ilişki bulunması, erken tanı ve kapsamlı yönetim ihtiyacını göstermektedir. Kesitsel tasarım nedensel çıkarıma izin vermese de, bulgular nöropatiye özgü müdahalelerin hasta merkezli diyabet yönetiminin ayrılmaz bir parçası olması gerektiğine işaret etmektedir.
