Esra ÇAVUŞOĞLU, Neda HESHMATI
Sağlık Bilimlerinde Değer - 2026;16(2):319-326
Amaç: Bu araştırma, tip 2 diyabetli bireylerde psikolojik insülin direnci ile diyabet tükenmişliği arasındaki ilişkiyi araştırmak ve çok değişkenli modeller aracılığıyla tükenmişliği öngören demografik, klinik ve davranışsal değişkenleri belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, hasta merkezli eğitim stratejilerine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Araştırmanın evrenini, Mersin Üniversitesi Hastanesi'nde en az altı aydır tip 2 diyabet tanısı ile takip edilen erişkin yatan hastalar oluşturmakta olup, bu kesitsel araştırmaya tip 2 diyabet tanısı almış 177 birey katılmıştır. Veriler, Mersin Üniversitesi Hastanesi'nin Dahiliye Servisleri'nden 24 Mart ve 26 Temmuz 2025 tarihleri arasında toplanmıştır. Katılımcılarla Psikolojik İnsülin Direnci Ölçeği ve Diyabet Tükenmişliği Ölçeği kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. Veriler korelasyon analizleri, t-testleri, ANOVA ve hiyerarşik regresyon analizleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Psikolojik insülin direnci ile diyabet tükenmişliği arasında güçlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,726, p<0,001). Psikolojik insülin direnci, tükenmişliğin en güçlü yordayıcısı olarak belirlenmiştir (beta=0,357, p<0,001). Yaş (beta= -0,211, p=0,006), eşlik eden kronik bir hastalığın varlığı (beta=0,115, p=0,038) ve diyabet eğitimi (beta= -0,108, p=0,041) da anlamlı etkiler göstermiştir. Sonuç: Diyabet tükenmişliği çok boyutlu bir yapıya sahip olsa da, psikolojik insülin direnci önemli bir belirleyici olarak öne çıkmaktadır. Diyabet yönetimindeki psikolojik engellerin değerlendirilmesi ve bireyselleştirilmiş müdahale stratejilerinin geliştirilmesi klinik öneme sahiptir. Sonuçlar, psikolojik değerlendirmelerin diyabet bakımına entegre edilmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır.
