Özlem AKIN, Pelin BALTACI, Şükran PEKER, Seyhan HIDIROĞLU, Özlem TANRIÖVER
Tıp Eğitimi Dünyası - 2026;25(76):56-65
Amaç: Deri kanseri, dünya çapında en sık görülen önlenebilir kanserler arasında yer almakta olup, güneş ışığına maruz kalma ve D vitamini hakkında yeterli bilgi sahibi olmak erken önleme için oldukça önemlidir. Geleceğin hekimleri olan tıp öğrencileri, lisans eğitimleri sırasında uygun bilgi ve sağlığın geliştirilmesi yönünde davranışlar edinmelidir. Ulusal Çekirdek Eğitim Programı'nda (UÇEP 2020) deri tümörleri, "ön tanı ve korunma (ÖnT-K)" yeterlik alanı kapsamında ele alınmaktadır. Bu yaklaşım, yalnızca tanısal bilgiye değil, aynı zamanda risk faktörlerinin yönetimi, koruyucu hekimlik ve danışmanlık becerilerine de vurgu yapmaktadır. Bu çalışma, tıp fakültesi öğrencilerinin deri kanseri, güneş ışığına maruz kalma ve D vitamini ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmeyi ve müfredat geliştirme konusunda yol gösterici olabilecek eksiklikleri belirlemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı tipte tasarlanan bu çalışmada Türkçe geçerliliği ve güvenilirliği yapılmış olan "Cilt Kanseri ve Güneş Bilgi Ölçeği" kullanılmıştır. Geçerliliği kanıtlanmış anket, deri kanseri risk faktörleri ve önlenmesi hakkındaki bilgiyi, güneşten korunma davranışlarına yönelik tutumları, kişisel güneş ışığına maruz kalma uygulamalarını ve D vitamini ile ilgili sağlık sorunlarına ilişkin farkındalığı değerlendirmiştir. Bilgi düzeylerini ve ilişkili faktörleri değerlendirmek için tanımlayıcı istatistikler ve karşılaştırmalı analizler kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin %60,2'si (n=77) kadındır. Ortalama yaş 21 idi. Katılımcıların Cilt Kanseri ve Güneş Bilgi Ölçeği'nin medyan toplam puanı 17 puan (IQR: 4) olarak hesaplandı. Katılımcıların D vitamini ile ilgili davranışsal durumları değerlendirildiğinde; %7,8'inin haftada en az iki kez yağlı balık tükettiği, %17,2'sinin D vitamini takviyesi aldığı ve %21,1'inin kan testlerindeki D vitamini seviyesini bildiği gözlemlendi. Öğrencilerin çoğu güneşten korunmaya karşı olumlu tutum sergilese de, birçoğu tutarsız kişisel koruyucu davranışlar sergilediğini bildirdi. Bu çalışmada elde edilen bulgular, tıp öğrencilerinin bilgi düzeylerinin orta düzeyde olmasına ve tutumlarının genel olarak olumlu olmasına karşın, güneşten korunma ve D vitamini ile ilişkili davranışların tutarlı olmadığını göstermektedir. Bu durum, söz konusu kazanımların müfredatta daha çok teorik düzeyde ele alındığını düşündürmekte ve davranışa yansıyan, uygulama temelli eğitim yaklaşımlarına olan gereksinimi ortaya koymaktadır. Tüm sınıflardaki öğrenciler, bu konularda daha yapılandırılmış müfredat içeriğine ihtiyaç duyduklarını ifade ettiler. Sonuç: Tıp öğrencilerinin deri kanseri, güneş ışığına maruz kalma ve D vitamini ile ilgili bilgi ve davranışlarında önemli eksiklikler olduğu görülmektedir. Bu bulgular, D vitamini alımı, güneşten korunma ve deri kanseri önlenmesi konularında bütünleşik içerikle tıp fakültesi müfredatlarının güçlendirilmesi ihtiyacını vurgulamaktadır. Güneşe maruziyet ve D vitamini konularında öğrencilerin kavramsal anlayışlarının güçlendirilmesi, kişisel sağlık davranışlarının iyileştirilmesine ve gelecekteki klinik uygulamalarında daha etkili koruyucu danışmanlık sunmalarına katkı sağlayabilir. Bu bulgular ayrıca, geleceğin hekimleri arasında önleyici yetkinlikleri artırmak ve daha sağlıklı davranışsal uygulamaları teşvik etmek için tıp fakültesi müfredatlarının hedefli eğitim içeriğiyle güçlendirilmesinin gerekliliğini de vurgulamaktadır.
