ŞÜKRÜ ALPEREN KORKMAZ
Genel Tıp Dergisi - 2024;34(5):681-689
Amaç: Deri yolma, trikotillomani, tırnak yeme, tırnak yolma, dudak ısırma ve deri yeme gibi beden odaklı tekrarlayıcı davranışların (BOTD) olumsuz fiziksel ve psikolojik etkileri vardır. Bu çalışmanın amacı, tıp fakültesi öğrencilerinde BOTD’lerin yaygınlığını ve ilişkili faktörleri araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Altı farklı BOTD’nin (deri yolma, trikotillomani, tırnak yeme, tırnak yolma, dudak ısırma ve deri ısırma) yaygınlığını ve anksiyete, depresyon, stres düzeyleri, dürtüsellik ve duygu düzenleme güçlükleri gibi psikolojik faktörleri, 200 tıp öğrencisinden oluşan bir örneklemde araştırmak için çevrimiçi bir anket kullanılmıştır. Deri Yolma Ölçeği, Massachusetts Genel Hastanesi Saç/Kıl Yolma Ölçeği, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21), Barratt Dürtüsellik Ölçeği-Kısa Form ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Formu uygulanmış ve dört BOTD (tırnak yeme, tırnak yeme, dudak ısırma ve deri ısırma) spesifik sorularla araştırılmıştır. Bulgular: En az bir BOTD bozukluğunun yaygınlığı %28,0 (n=56) idi. En yaygın tanılar deri yolma (%17,0) ve trikotillomani (%10,5) olup, bunları deri ısırma (%9,0), dudak ısırma (%8,5), tırnak yeme (%7) ve tırnak yolma (%5,0) takip etmiştir. Cinsiyet farkı sadece deri yolma bozukluğunda saptanmıştır (kadın=%22,9; erkek=%8,5). BOTD bozukluğu olan öğrencilerin anksiyete, depresyon, stres, dürtüsellik ve duygu düzenleme güçlüğü düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. 2., 3. ve 5. sınıf öğrencilerinde BOTD bozukluğu görülme olasılığı intörnlere göre daha yüksektir. Aracılık modeli, DER’in dürtüsellik ile BFRB bozukluğunun varlığı arasındaki ilişkiye kısmen aracılık ettiğini göstermiştir. Sonuç: Çalışmanın bulguları, BOTD’lerin tıp öğrencileri arasında yaygın olduğunu ve bu davranışların depresyon, anksiyete, stres düzeyleri, dürtüsellik ve duygu düzenleme güçlükleri gibi psikolojik faktörlerle ilişkili olduğunu göstermektedir. Tıp öğrencilerinde BOTD’lere yönelik tarama programları ve müdahale stratejileri geliştirilmeli ve bu müdahalelerde psikolojik faktörlerin dikkate alınması, duygu düzenleme ve stres yönetimi becerilerinin önemli ölçüde geliştirilmesi ve eşlik eden depresyon ve anksiyetenin tedavi edilmesi önerilir.
