Fatih EKICI, Muhammet Cahit ATILGAN, Samet KAYA, Mustafa Esad TEZCAN, Yavuz SELVI
Genel Tıp Dergisi - 2026;36(2026):1-8
Amaç: Ruhsal hastalıkla ilişkili damgalama, yardım arama ve eşit/adaletli bakımın önünde önemli bir engel olmaya devam etmektedir. Tıp öğrencileri arasında damgalama klinik açıdan önemlidir; çünkü hem gelecekteki hasta yönetimini hem de öğrencilerin profesyonel destek arama istekliliğini etkileyebilir. Bu çalışma, iki tamamlayıcı damgalama alanını, Kamusal Damga Onayı ve gizleme/kaçınma ile ilişkili öngörülen damgalanma ve bunların psikiyatri stajı maruziyeti ile ilişkisini inceledi. Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel çalışmaya Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesinde öğrenim gören 354 tıp öğrencisi dahil edildi. Psikiyatri stajı maruziyeti, staj öncesi (1-4. sınıflar) ve staj dönemi (5-6. sınıflar) olarak tanımlandı. Damgalama ile ilişkili yapılar, araştırmacılar tarafından geliştirilen 29 maddelik bir anketle ölçüldü ve Kamusal Damga Onayı (KDO) ve gizleme/kaçınma ile ilişkili öngörülen damgalanma (GKD) olarak önceden belirlenen iki alana ayrıldı. Iç tutarlılık yüksekti (KDO için Cronbach alpha = 0.884; GKD için 0.900). Grup farkları uygun tek değişkenli testlerle değerlendirildi. KDO ve GKD için ayrı çoklu doğrusal regresyon modelleri kuruldu; sosyodemografik özellikler, sigara kullanımı, psikiyatrik hizmet kullanımı, ruhsal hastalıkla temas (kendisi/aile/sosyal çevre), ailede damga öyküsü ve damgalama farkındalığı/bilgisi için düzeltme yapıldı. Bulgular: KDO puanları, tek değişkenli analizlerde staj maruziyetine göre farklılık göstermedi ve düzeltilmiş modellerde de staj durumu ile bağımsız olarak ilişkili bulunmadı. Erkek cinsiyet, daha yüksek KDO ile bağımsız olarak ilişkiliydi. Buna karşılık GKD, staj dönemindeki öğrencilerde daha yüksekti ve düzeltme sonrası da staj maruziyeti ile bağımsız olarak ilişkili kalmaya devam etti (B = 2.75, %95 GA 0.44-5.05, p = 0.020). Orta sosyoekonomik düzey (düşüğe kıyasla) de daha yüksek GKD ile ilişkiliydi (B = 3.37, %95 GA 0.67-6.07, p = 0.014). Model uyumu KDO için anlamlı, GKD için sınırda düzeydeydi. Sonuç: Psikiyatri stajı maruziyeti, kamusal damga onayında azalma ile ilişkili bulunmazken; daha yüksek öngörülen damgalanma ve gizleme/kaçınma ile ilişkiliydi. Bu bulgular, eğitim stratejilerinin kamusal damga ile birlikte özellikle tıp öğrencilerinde yardım aramayı engelleyebilecek "kendine yönelik" öngörülen damgalama boyutunu da açık biçimde hedeflemesi gerektiğini göstermektedir.
