EMİNE TÜRKOĞLU DUYGU ÇERÇİOĞLU
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2023;18(2):10-15
Amaç: Tokat, Türkiye’de Kırım-Kongo kanamalı ateşinin (KKKA) endemik görüldüğü illerden biridir. KKKA ölümcül ve bulaşıcı olduğu için, hastalar hospitalize edilip izole takip edilmelidir. Bu çalışma ile Tokat ili iki ilçe hastanesinde takip edilen konfirme KKKA vakaları ile KKKA’nın ekarte edildiği olgular arasındaki epidemiyolojik, klinik ve laboratuvar bulgularının karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu vaka kontrol çalışmasına, Ocak 2018-Aralık 2019 yılları arasında, Turhal ve Zile Devlet Hastaneleri’nde, KKKA ön tanısı ile takip edilen vakalar dâhil edildi. Hastaların demografik verileri, klinik bulguları, tedavi ve prognoz bulguları kaydedildi. “KKKA ön tanısı” en az iki semptomla birlikte lökopeni ya da trombositopeni varlığı olarak tanımlandı. KKKA antikor pozitifliği ya da polimeraz zincir reaksiyonu pozitifliği saptanan olgular “KKKA-pozitif grup” olarak kabul edilirken, diğerleri “KKKA-negatif grup” olarak belirlendi. Hospitalize edilmeyen ve 18 yaş altı olgular dışlandı. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Pearson ki kare ve Fisher’s testleri kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık için p<0.05 kabul edildi. Bulgular: KKKA-pozitif grupta, negatif gruba kıyasla, baş ağrısı (20 vs. 18), bulantı-kusma (20 vs. 16), myalji (18 vs. 16) ve ishal (11 vs. 5) semptomları daha sıktı. Ayrıca, lökopeni, trombositopeni, aspartat aminotransaminaz (AST), alanin aminotransaminaz (ALT), laktat dehidrogenaz (LDH) yüksekliği ile protrombin zamanı (PTZ) ve aktive parsiyel tromboplastin zamanında (aPTT) uzama daha sıktı. AST yüksekliği ve PTZ uzaması istatistiksel olarak anlamlıydı (sırasıyla; p=0.01 ve p=0.003). KKKA-pozitif grupta mortalite hızı %3.8’di. Sonuç: Endemik bölgede yaşayıp baş ağrısı ve gastrointestinal semptomlarla başvuran olgularda, kene ısırığı öyküsü olmasa bile, lökopeni, trombositopeni, karaciğer enzim yüksekliği (KCFT) ve LDH yüksekliği, PTZ ve aPTT uzaması saptandığında KKKA olasılığı yüksektir. Bu yakınmalar ve laboratuvar bulguları ile başvuran hastalarda KKKA mutlaka akılda tutulmalıdır.
