İlter Ağaçkıran, Merve Ağaçkıran
Anatolian Journal of Emergency Medicine - 2025;8(4):182-187
Amaç: Toplum kökenli pnömoni (TKP), yüksek morbidite ve mortalite oranlarına yol açabilmektedir. Şok indeksi (Şİ) parametresi acil servise başvuran hastalarda kolayca hesaplanabilir ve şok indeksi birçok hastalıkta mortaliteyi öngörmek için kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, şok indekslerini birbirleriyle ve mortaliteyi öngörmede laktat düzeyi ile baz fazlası/eksikliği (base deficit) parametreleriyle karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif kohort çalışmadır. Hastaların acil servise başvurduklarındaki vital bulguları toplanarak şok indeksleri hesaplandı. TKP hastalarında mortalite ve hastaneye yatışı öngörmede Şİ, düzeltilmiş şok indeksi (AŞİ), modifiye şok indeksi (MŞİ), kan laktat düzeyi ve baz fazlası/eksikliğinin etkinliği karşılaştırıldı. Bulgular: 30 günlük mortalite analizinde, kan laktat düzeyi (p = 0,036), Şİ (p = 0,008), AŞİ (p = 0,003) ve MŞİ (p = 0,009) anlamlı derece yüksek bulundu, ancak baz fazlası/eksikliği ile anlamlı bir ilişki gözlenmedi (p = 0,635). AŞİ 30 günlük mortalite için en anlamlı parametre olmasına rağmen %70,59 duyarlılık oranına sahipti (p = 0,003). Hastaneye yatırılan hastalarda kan laktat düzeyi (p = 0,001), Şİ (p = 0,003), AŞİ (p < 0,001) ve MŞİ (p = 0,002) anlamlı derecede yüksek bulundu, ancak baz fazlası/eksikliği ile anlamlı ilişki saptanmadı (p = 0,115). Sonuç: Şİ, AŞİ, MŞİ ve kan laktat düzeyi TKP'de mortaliteyi ve hastaneye yatışı öngörmede kullanılabilir. Bu parametreler arasında en yüksek duyarlılık oranına AŞİ'nin sahip olduğu görüldü. Baz fazlası/eksikliği ise TKP'de mortaliteyi ve hastaneye yatışı öngörmede anlamlı bulunmadı.
