ADEM SÜMEN, SELMA ÖNCEL
TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni - 2016;15(5):473-477
Müdahale Çarkı fikri ilk olarak, 1998’de Keller, Strohschein, Lia-Hoaberg ve Schaffer tarafından ortaya atılmıştır. Müdahale Çarkı, toplum/nüfus tabanlı, uygulamaya dayalı ve kanıt temelli bir uygulama modelidir. Müdahale Çarkı tüm toplumlar üzerine odaklanır, toplum değerlendirmesi temellidir, sağlık belirleyicilerini dikkate alır, önlemeyi vurgular ve çoklu seviyelerde müdahale eder. Model uygulamanın üç seviyesini kapsar ve 17 halk sağlığı müdahalesini belirler. Müdahaleler sağlık durumlarının geliştirilmesi veya korunması için toplumlar, sistemler, bireyler ve aileler adına atılan adımlardır. Bireysel/aile odağı; bireylerin ve hane halkının bilgi, tutum, inanç, uygulamalar ve davranışlarını; Topluluk odağı; normlar, tutumlar, farkındalık, uygulamalar ve davranışlarını; Sistemler odağı ise; politikaları, yasaları ve güç yapılarını değiştirir. 17 halk sağlığı müdahalesi ise; Sürveyans; Hastalık ve Diğer Sağlık Olaylarının İncelenmesi; Sosyal Yardım; Tarama, Vaka Bulma; Sevk ve Takip; Vaka Yönetimi; İşlevlerin Devredilmesi/Yetki Devri; Sağlık Eğitimi; Danışmanlık; Konsültasyon; İşbirliği; Koalisyon Oluşturma; Toplum Örgütlenmesi; Savunuculuk; Sosyal Pazarlama; Politika Geliştirilmesi ve Politikanın Uygulanmasıdır. Müdahale Çarkı nüfusun sağlığını iyileştirme ve halk sağlığı hemşireliği uygulamalarına yön vermek için basit ve kapsamlı bir modeldir. Türkiye’de 2004 yılından bu yana sağlık sistemindeki yapısal dönüşüm nedeniyle, verilerin değerlendirilmesi ve yeni-ölçülebilir, ortak stratejilerin geliştirilebilmesi için müdahale çarkının halk sağlığı eğitimi ve uygulama alanlarında kullanılması yararlı olacaktır.
