Guzin KARA, Umut ERASLAN, Elif Nur TASCIOGLU, Emine Aslan TELCI, Hande SENOL, Nesrin YAGCI
Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;31(1):80-88
Amaç: Bilişsel sorunların ilerlemesi erken evrelerde önlenebilir. Toplumda yaşayan yaşlı yetişkinlerde risk faktörleri iyi tanımlanmamış olsa da bilişi taramak ve yordayıcıları tespit etmek kritik öneme sahiptir. Bu çalışma, toplumda yaşayan yaşlı yetişkinlerde bilişsel durumu ve ilgili faktörleri değerlendirmeyi amaçladı. Yöntemler: Bu kesitsel çalışmaya 841 yaşlı yetişkin katılmıştır (kadın: 422, erkek: 419). Bilişsel durum, yaşam kalitesi, depresyon ve kas-iskelet sistemi ağrısı için sırasıyla Standartlaştırılmış Mini Mental Test, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi-4 Ölçeği (CDC HRQOL-4), Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDS) ve 6 noktalı Likert tipi kas-iskelet sistemi ağrısı ölçeğini kullandık. Bilişsel durumla ilişkili faktörleri belirlemek için sınıflandırma ve regresyon ağacı analizini kullandık. Bulgular: Katılımcıların 672'si (%79,9) kas-iskelet sisteminde ağrı tanımladı, %38,6'sı belirgin depresyon, %41,0'ı ciddi bilişsel bozukluk yaşadı ve büyük çoğunluğu (%41,0) sağlık düzeyini orta olarak bildirdi. Yaşlı yetişkinlerde bilişsel durumla ilişkili ilk beş belirleyici değişken yaş, depresyon, yaşam kalitesi, boyun ve baş ağrısı şiddetiydi. Sonuçlar: Yaşlı erişkinlerde bilişsel durumun belirleyicileri yaş, depresyon, yaşam kalitesi, boyun ağrısı ve baş ağrısıdır. Bulgularımız, toplumda yaşayan yaşlı bireylerde eğitim düzeyi, depresif belirtiler ve ağrının düzenli olarak değerlendirilmesinin, bilişsel gerileme riski taşıyan bireylerin erken dönemde belirlenmesine ve önleyici müdahalelerin planlanmasına katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
