Wei Chen, Jianming Zhao, Li Wei
Ege Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;9(1):24-30
Total diz artroplastisi (TDA) sonrası kronik ağrı gelişen hastalarda, nosiplastik ağrı da dahil olmak üzere farklı ağrı mekanizmalarının prevalansını (yaygınlığını) belirlemek ve bu mekanizmaların ağrı şiddeti, engellilik, ağrı felaketleştirme ve yaşam kalitesi ile olan ilişkilerini değerlendirmektir.Bu tek merkezli, kesitsel ve gözlemsel çalışma; Kasım 2022 ile Ocak 2023 tarihleri arasında, TDA sonrası kronik ağrısı olan ardışık 200 hastayı dahil etmiştir. TDA sonrası kronik ağrı; primer TDA'dan sonra ameliyat edilen dizde üç aydan fazla süren veya tekrarlayan, çalışma vizitindeki görsel analog skala (VAS) skoru 0'dan büyük olan ve hasta tarafından bildirilen ağrı olarak tanımlanmıştır. Nöropatik ağrı, 'painDETECT' anketi kullanılarak belirlenmiştir. Olası veya muhtemel nöropatik ağrı olarak sınıflandırılmayan hastalarda, kas-iskelet sistemini etkileyen nosiplastik ağrı; Kosek ve ark. tarafından önerilen, klinik öykü ile statik mekanik allodini, dinamik mekanik allodini, termal allodini ve hiperaljeziye yönelik yatak başı duyusal muayeneyi içeren klinik kriterler ve derecelendirme sistemi kullanılarak tanımlanmıştır. Hastalar, önsel (a priori) bir analitik hiyerarşiye göre baskın bir ağrı fenotipine atanmıştır: nöropatik, nosiplastik ve nosiseptif ağrı. Ağrı şiddeti VAS ile, ağrı felaketleştirme 'Ağrı Felaketleştirme Ölçeği' ile, engellilik 'Western Ontario ve McMaster Üniversiteleri Osteoartrit İndeksi' (WOMAC) ile ve yaşam kalitesi ise '36 Maddelik Kısa Form Sağlık Taraması' (SF-36) ile değerlendirilmiştir.Sınıflandırma hiyerarşisine göre; 29 hastada (%14,5) olası nöropatik ağrı, 22 hastada (%11,0) nöropatik ağrı, 35 hastada (%17,5) olası nosiplastik ağrı, 61 hastada (%30,5) muhtemel nosiplastik ağrı ve 53 hastada (%26,5) nosiseptif ağrı saptanmıştır. VAS, WOMAC ve Ağrı Felaketleştirme Ölçeği skorları, ağrı fenotip grupları arasında anlamlı farklılık göstermiştir (tümü için p<0,001). Olası nöropatik, nöropatik ve muhtemel nosiplastik ağrısı olan hastalar; nosiseptif ağrısı olanlara kıyasla genel olarak daha yüksek ağrı şiddeti, engellilik ve ağrı felaketleştirme düzeyleri sergilemiştir. SF-36 fiziksel ve zihinsel bileşen skorları da gruplar arasında anlamlı derecede farklılık göstermiş olup, en düşük skorlar genellikle muhtemel nosiplastik ve olası nöropatik gruplarında gözlemlenmiştir.TDA sonrası kronik ağrı mekanistik olarak heterojendir ve mevcut kohortun yaklaşık dörtte üçü olası veya muhtemel nöropatik veya nosiplastik özellikler sergilemiştir. Bu bulgular, TDA öncesi ve sonrasında yapılandırılmış mekanizma temelli değerlendirmeyi desteklemekle birlikte, ameliyat öncesi ağrı fenotiplemesini ve standartlaştırılmış duyusal testleri içeren prospektif çalışmaların gerekliliğini vurgulamaktadır.
