Mehmet Ali DOLAP, Fatih ENZİN, Mehmet Akif ALTAY, Turan BAL, Ömercan SEPETÇİ, Emre GÖÇER
Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;23(3):382-391
Amaç: Bu çalışmada, total diz artroplastisi (TDA) öncesinde preoperatif egzersiz eğitimi uygulanan gonartroz hastalarının erken postoperatif klinik, fonksiyonel ve radyolojik sonuçlarının prospektif olarak değerlendirilmesi amaçlandı. Materyal ve metod: Mayıs 2022 ile Temmuz 2023 tarihleri arasında, primer osteoartrit tanısı olan, varus diz deformitesi bulunan ve 50 yaş ve üzerindeki toplam 50 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar rastgele iki gruba ayrıldı. Müdahale grubundaki hastalar cerrahi öncesinde Amerikan Kalça ve Diz Cerrahları Birliği tarafından önerilen 12 haftalık egzersiz programını tamamladı. Kontrol grubundaki hastalara ise başlangıç değerlendirmesinin ardından uygun zamanda cerrahi uygulandı. Tüm hastalara çimentolu, posterior çapraz bağ koruyucu total diz protezi uygulandı. Hastalar preoperatif dönemde ve postoperatif ikinci haftada American Knee Society Score (AKSS), Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC) ve Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TSK) ile değerlendirildi. Ayrıca radyolojik değerlendirme, Total Diz Artroplastisi Radyolojik Değerlendirme Kriterleri'ne göre yapıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların 7'si (%13,7) erkek, 43'ü (%86,3) kadın olup ortalama yaş 64,90+/-7,29 yıl idi. Egzersiz grubunda ortalama preoperatif VAS ağrı skoru 8,16 iken kontrol grubunda 7,96 olarak saptandı; postoperatif dönemde bu değerler sırasıyla 3,4 ve 4,2'ye geriledi. Her iki grupta da ağrı düzeylerinde anlamlı azalma gözlendi. Bununla birlikte, VAS skorlarındaki azalma egzersiz grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede daha fazlaydı (sırasıyla 4,76+/-1,53 ve 3,72+/-1,59; p=0,023). Fleksiyon ve ekstansiyon hareket açıklıkları her iki grupta anlamlı şekilde arttı; ancak fleksiyon kazanımı egzersiz grubunda anlamlı derecede daha yüksekti (p=0,001). Ortalama preoperatif varus açısı egzersiz grubunda 11,52+/-4,65 derece, kontrol grubunda 13+/-4,5 derece iken; postoperatif ortalama valgus açıları sırasıyla 2,62+/-1,82 derece ve 2,61+/-2,08 derece olarak ölçüldü. Postoperatif radyolojik dizilim parametreleri açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Ortalama TSK skoru egzersiz grubunda 40,16+/-3,44'ten 30,96+/-4,14'e, kontrol grubunda ise 39,12+/-3,01'ten 33,08+/-2,94'e düştü. TSK skorlarındaki iyileşme egzersiz grubunda anlamlı derecede daha fazlaydı (p=0,042). Sonuç: TDA sonrası fonksiyonel kapasite ve bağımsızlığın artırılmasında rehabilitasyon süreci kritik öneme sahiptir. Osteoartrite bağlı dejeneratif dizlerde uygulanan preoperatif egzersiz programları postoperatif iyileşmeye olumlu katkı sağlamaktadır. Preoperatif rehabilitasyon postoperatif ağrıyı azaltmakta, diz fonksiyonlarını iyileştirmekte, kinezyofobiyi azaltmakta ve hastaların postoperatif sürece yönelik farkındalığını artırmaktadır. Bununla birlikte, erken rehabilitasyonun kısa dönem radyolojik dizilim sonuçları üzerinde belirgin bir etkisi bulunmamaktadır.
