NİHAL YILDIZ EMRE, MEVLÜDE KARADAĞ
Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi - 2025;8(1):39-50
Amaç: Total diz protezi ameliyatı sonrası ağrı, hastanın hareketten kaçınmasına ve bireysel ihtiyaçlarını karşılayamamasına neden olarak iyileşmeyi olumsuz etkiler. Bu nedenle bu çalışmanın amacı total diz protezi ameliyatı geçiren hastalarda hareket korkusu düzeyinin ve etkileyen faktörlerin ameliyat dönemlerine göre belirlenmesidir. Yöntem: Araştırmanın örneklemine bir üniversite hastanesinde ilk kez total diz protezi ameliyatı geçirmiş 150 hasta alınmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen tanımlayıcı özellikleri içeren soru formu, Lysholm Diz Skorlama Ölçeği, Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi, Sayısal Kıyaslama Ölçeği ve Tampa Kinezyofobi Ölçeği kullanılmıştır. Veriler ameliyat öncesi, ameliyat sonrası birinci günde ve taburculuk sonrası üçüncü haftada toplanmıştır. İstatistiksel analizde Independent Sample-t, ANOVA, Tukey, Tamhane, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H testleri ve Bonferroni düzeltmesi kullanılmıştır. Çalışmanın anlamlılık derecesi p<0,05 ile belirtilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalamasının 65,92±9,40 (yıl) ve %55,3’ünün kadın olduğu tespit edilmiştir. Hastaların Tampa Kinezyofobi Ölçeği puan ortalamaları ameliyat öncesi (44,05±6,24), ameliyat sonrası birinci günde (45,54±7,05) ve taburculuk sonrası üçüncü haftada (42,79±8,15) yüksek bulunmuştur. Hastaların %89,3’ünün ameliyat sonrası günlük yaşam aktivitelerinde yardıma ihtiyaç duyduğu, %78,7’sinin ameliyat sonrası ağrı nedeniyle hareketten kaçındıkları bulunmuştur. Taburculuk sonrası dönemde egzersiz yapmayan hastaların ağrı düzeylerinin (1,99±1,66) yapanlara (1,32±1,38) göre daha yüksek olduğu (p=0,010), düzenli egzersiz yapan hastaların hareket korkusu düzeylerinin (38,12±7,58) yapmayan hastalara (45,90±6,97) göre daha düşük olduğu saptanmıştır (p=0,000). Sonuç: Total diz protezi ameliyatı sonrası ağrı ve hareket korkusu hastaların hareket etmekten kaçınmalarına neden olmakta ve taburculuk sonrası iyileşmeyi olumsuz etkilemektedir. Egzersiz yapan hastalarda iyileşme daha hızlı gerçekleşmektedir. Bu nedenle total diz protezi ameliyatı sürecinde hareket korkusunun ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi önemlidir.
