Tubanur YILDIZ GÜVEN, Bahar CANDAŞ ALTINBAŞ
Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi - 2026;35(4):249-261
Amaç: Araştırma, total diz protezi cerrahisi uygulanan hastalarda kinezyofobi düzeyini etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacı ile tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak gerçekleştirildi. Yöntem: Çalışma, Mayıs-Aralık 2024 tarihleri arasında bir devlet hastanesinde 283 hasta ile yürütüldü. Araştırmanın verileri, Tanıtıcı Özellikler Formu, Kinezyofobi Nedenleri Ölçeği, Görsel Analog Skala ve Kinezyofobi Nedenleri Formu kullanılarak araştırmacı tarafından yüz yüze toplandı. Verilerin t-testi, ANOVA ve çoklu doğrusal regresyon yöntemleri kullanılarak IBM SPSS Version 22,0 istatistik programı aracılığıyla analiz edildi. Bulgular: Katılımcıların %26,9'u 66-70 yaş aralığında, %86,6'sı kadın ve %51,6'sı ilköğretim mezunudur. Hastaların kinezyofobi düzeylerinin orta düzeyde olduğu (2,72+/-0,53) saptandı. Yüksek beden kitle indeksi, düşük eğitim düzeyi, komorbidite varlığı, ameliyat öncesi fiziksel bağımlılık, şikâyet süresinin uzunluğu ve ameliyat sonrası yüksek anksiyete düzeyi kinezyofobinin anlamlı yordayıcıları olarak bulunmuştur (p<0,05). Bununla birlikte, modelde yordayıcı değişken olarak yer almamakla birlikte ileri yaş, düşme öyküsü ve ağrı düzeyinin kinezyofobi ile anlamlı ilişkili olduğu belirlenmiştir. Model, kinezyofobi düzeyindeki varyansın %40,3'ünü açıklamaktadır (R²=0,403, p<0,001). Ayrıca oda aydınlatmasının yetersiz oluşu, yetersiz yürüme ekipmanları, ergonomik olmayan hasta yatağı ve yürüme alanının yetersizliğinin kinezyofobiyi etkileyen faktörler olduğu belirlendi. Sonuç: Bulgular total diz protezi cerrahisi geçiren hastalarda kinezyofobi düzeyinin bireysel, hastalık kaynaklı ve çevresel faktörlerden etkilendiğini ortaya koymuştur. Kinezyofobi, yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik ve çevresel bileşenleri olan çok boyutlu bir olgu olarak değerlendirilmelidir. Bu doğrultuda, kinezyofobinin etkili bir şekilde yönetilmesi; multidisipliner iş birliği, bireyselleştirilmiş rehabilitasyon yaklaşımları ve uygun çevresel düzenlemeleri içermelidir.
