Emre Han ALPAY, Feyruz USLUOGLU
Klinik Psikiyatri Dergisi - 2026;29(1):19-28
Amaç: Yapılan çalışmalar, travma sonrası uyumsuz bilişlerin travma sonrası stres belirtileri ve depresyonla yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu araştırmanın amacı, Travma Sonrası Uyumsuz İnançlar Ölçeğinin (TSUİÖ) Türkçe formunun psikometrik özelliklerini incelemektir. Yöntem: Çalışmanın verileri, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen bölgelerde yaşayan 338 yetişkinden (Ort. yaş = 32.95, SS = 11.43; %56.2 kadın) toplanmıştır. Katılımcılar TSUİÖ'nün yanı sıra Uluslararası Travma Anketi ve Uluslararası Depresyon Anketi'ni doldurmuştur. Bulgular: Ölçeğin yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analizi ile sınanmış ve tek faktörlü model zayıf uyum gösterirken, üç faktörlü modelin (Zarar Tehdidi, Öz-Değer ve Yargı, Başkalarının Güvenilirliği) iyi düzeyde uyum indekslerine sahip olduğu bulunmuştur. Ölçeğin ölçüt-bağıntılı geçerliği, travma sonrası stres ve depresif belirtilerle pozitif ilişkiler göstermesiyle desteklenmiştir. Güvenirlik analizlerinde Cronbach alfa, madde-toplam korelasyonları ve Spearman-Brown iki-yarım katsayıları incelenmiş ve ölçeğin toplam puan ile alt boyutlar düzeyinde kabul edilebilir-yüksek aralıkta iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bulgular, TSUİÖ'nün Türkçe formunun özgün üç boyutlu yapıyı iyi yansıttığını ve TSSB ile depresyon belirtileriyle beklenen yönde ilişkiler gösterdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle Zarar Tehdidi boyutunun psikopatolojiyle daha güçlü ilişkileri, travma sonrası "sarsılmış varsayımlar"ın klinik önemini desteklemektedir. Sonuç olarak, TSUİÖ'nün Türkçe formu travma sonrası uyumsuz bilişlerin değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir araç olup, klinik tanılamama, tedavi planlama ve terapotik ilerlemenin izlenmesinde kullanılabilir.
