Suha SERİN, Bahadir ÇAĞLAR
Journal of Contemporary Medicine - 2026;16(4):211-218
Amaç: Travma için Genişletilmiş Odaklanmış Ultrasonografik Değerlendirme (Extended Focused Assessment with Sonography for Trauma, eFAST), travma bakımında standart bir hasta başı protokoldür; ancak operatör deneyimine bağımlı olması hastane öncesi kullanımını sınırlandırmaktadır. Tele-ultrason, deneyimsiz uygulayıcıların gerçek zamanlı uzman rehberliği altında görüntü elde etmesine olanak sağlayabilir. Bu çalışmada, gerçek travma hastalarında ultrasonografi deneyimi bulunmayan paramedikler tarafından görüntüleri elde edilen tele-rehberli eFAST'ın tanısal performansı ve teknik uygulanabilirliği değerlendirildi. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif eşleştirilmiş tanısal karşılaştırma çalışmasına acil serviste klinik olarak eFAST endikasyonu konulan travma hastaları dahil edildi. Her hastaya önce çalışma referans incelemesi olarak kullanılan uzman tarafından gerçekleştirilen eFAST uygulandı. Daha önce ultrasonografi deneyimi bulunmayan üç paramedik, sekiz saatlik eğitim programı (dört saat teorik, dört saat pratik) sonrasında ikinci eFAST incelemesinin görüntülerini elde etti. Prob manipülasyonu ve görüntü elde edilmesi paramedikler tarafından gerçekleştirilirken nihai yorum, uzman eFAST bulgularına kör olan uzaktaki bir acil tıp uzmanı tarafından yapıldı. Bulgular: Değerlendirilen 194 hastanın 47'si dışlandı (hemodinamik instabilite, n=23; penetran yaralanma, n=4; bağlantı kaynaklı başarısızlık, n=14; protokole göre tamamlanamayan inceleme, n=6) ve 147 hasta her iki incelemeyi tamamladı (Şekil 1). Yeterli teknik bağlantı, deneme yapılan olguların %91,6'sında (153/167) sağlandı. Bölgesel duyarlılık %75,0-%100,0, özgüllük ise %93,1-%98,6 arasında değişti. Hasta düzeyinde duyarlılık %90,3 (%95 GA 80,1-96,4), özgüllük %74,1 (%95 GA 63,5-83,0) olup 22 yanlış pozitif ve altı yanlış negatif sonuç saptandı. Sonuç: Kontrollü acil servis ortamında tele-rehberli eFAST, uzman tarafından gerçekleştirilen eFAST ile karşılaştırıldığında yüksek bölgesel performans gösterdi; ancak hasta düzeyindeki özgüllük daha düşüktü ve bağlantı sorunları gözlendi. Bu bulguların yaygın kullanım önerilmeden önce farklı acil sağlık sistemlerinde ve gerçek hastane öncesi ortamlarda dış geçerliliğinin gösterilmesi gereklidir.
