Yağmur Seda YEŞİLTAŞ, Hakan GÜNGÖR, Ali Hakan DURUKAN
Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi - 2026;32(1):47-54
AMAÇ: Bu çalışmada açık göz yaralanmalarında (AGY) travmatik lens hasarının görsel ve anatomik sonuçlar üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Kasım 2016-Ocak 2025 arasında üçüncü basamak bir oküler travma referans merkezinde tedavi edilen AGY'li olgulara ait tıbbi kayıtlar retrospektif olarak incelendi. Olgular, lens hasarı varlığına göre lens hasarı olan (LH) ve olmayan (LHO) olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Birincil sonuçlar; son vizitteki en iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDGK), fonksiyonel görsel başarı (EİDGK >=0.1 [ondalık]) ve glob sağkalımı idi. Fonksiyonel görsel başarı ve glob sağkalımını etkileyen bağımsız faktörler çok değişkenli lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi. Önceki literatür ve klinik önemleri temel alınarak belirlenen bağımsız faktörler; lens etkilenimi, Zon 3 tutulumu, yaralanma tipi, cerrahi sayısı ve başlangıç retina dekolmanı varlığı idi. BULGULAR: Çalışmaya toplam 98 göz dahil edildi; 73 gözde LH mevcut iken, 25 gözde lens hasarı izlenmedi. Lens hasarlı gözlerde başlangıç EİDGK anlamlı derecede daha düşüktü (ortalama logMAR 2.33 ve 1.76; p=0.003) ve Zon 1 yaralanmaları daha sık izlenmekteydi (p<0.001). Son EİDGK (logMAR 1.62 ve 1.00; p=0.022), fonksiyonel görsel başarı (%23.3 ve %60.0; p=0.002) ve glob sağkalımı (%63.0 ve %88.0; p=0.037) LH grubunda anlamlı olarak daha düşüktü. Çok değişkenli analizde lens hasarının fonksiyonel görsel başarı olasılığını bağımsız olarak azalttığı saptandı (düzeltilmiş OR 0.40; %95 GA 0.11-0.81; p=0.019); ancak glob sağkalımında bağımsız bir belirleyici değildi. Başlangıç retina dekolman varlığı, hem fonksiyonel görsel başarı (düzeltilmiş OR 0.07; %95 GA 0.02-0.44; p<0.001) hem de glob sağkalımı için (düzeltilmiş OR 0.13; %95 GA 0.04-0.40; p<0.001) için en güçlü olumsuz faktör olarak belirlendi. SONUÇ: Travmatik lens hasarı, AGY sonrası fonksiyonel görsel başarının bağımsız bir göstergesidir. Başlangıç retina dekolmanı ise hem görsel hem anatomik prognozu belirleyen en önemli etken olup, travma yönetiminde kritik öneme sahiptir. Lens hasarının oküler travma skorlama sistemlerine dahil edilmesi, prognozun daha doğru öngörülmesine katkı sağlayabilir.
