MEHMET COŞGUN, KEMAL MACİT HİSAR
Genel Tıp Dergisi - 2022;32(4):397-404
Amaç: Bu araştırma, ergenlerin sağlığı geliştiren davranışları ile öz-yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki çalışma, 2017-2018 eğitim öğretim yılında Ankara il merkezindeki bir ortaokul ve iki lisede yapılmıştır. Çalışma evrenin tamamı (N=915) üzerinde yürütüldüğü için örneklem seçimi yapılmamıştır. Katılım gönüllülük esasına dayalıydı. Nüfusun %86’sı (n=789) çalışmaya ulaşmıştır. Veri toplama aracı olarak 3 farklı form kullanılmıştır. Bunlar; anket formu, adölesan sağlığı geliştirme ölçeği ve çocuklar için öz-yeterlik ölçeğidir. Bulgular: 789 ergen araştırmaya gönüllü olarak katılmıştır. Araştırma gurubundaki öğrencilerin yüzde yemiş biri (n:561) erkek, %28,9’i (228) kız öğrencilerden oluşmaktadır. Öğrencilerin yaş ortalaması 13,93±2,34 bulunmuş olup, boy ortalamaları 1,63±0,15, kilo ortalamaları 55,99±18,42 bulunmuştur. Genel adölesan sağlığı geliştirme ölçek durumu ve tüm alt boyut durumlarında, sınıf, yaş, başarı durumu, sağlığı algılama, gelecekte sağlığı geliştirebileceğine inanma, emniyet kemeri takma, motor-bisiklete binerken kask takma, yay ve üst geçidi kullanma durumlarına göre anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Ergenlerin genel öz yeterlilik ölçeği durumları ve tüm alt boyut durumlarında, sınıf, yaş, başarı durumu, kronik hastalık, sağlığı algılama, gelecekte sağlığı geliştirebileceğine inanma, emniyet kemeri takma, motor-bisiklete binerken kask takma, yay ve üst geçidi kullanma durumlarına göre anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Adölesan sağlığı geliştirme ile öz yeterlilik ölçeği arasında pozitif anlamlı bir korelasyon bulunmuştur. Sonuç ve Öneriler: Öz-yeterlik algısı ve sağlığı geliştiren davranışlar çocukluk ve ergenlik döneminde kazanılıp hayat boyu devam ettirilmektedir. Bu sebeple öğrenci, öğretmen ve velilere verilecek eğitim, seminer ve etkinlikler ergenlerin hem öz-yeterlik algılarının artmasına hem de ergenlerin sağlığı geliştiren davranışları kazanmalarında etkili olacaktır.
