Şule BARMAN KAKİL
MN Oftalmoloji Dergisi - 2026;33(2):137-143
Amaç: Sistemik veya oküler hastalığı bulunmayan, sigara içmeyen yaşlı bireylerde yaşlanmanın gözyaşı filmi stabilitesi ve aköz sekresyon üzerine etkisini değerlendirmek ve gözyaşı kırılma zamanı (GYKZ) ile Schirmer I test değerlerinin yaşa bağlı değişimini incelemek. Gereç ve Yöntem: Bu geriye dönük, kesitsel çalışmada 60 yaş ve üzerindeki 150 bireyin kayıtları incelenmiştir. Katılımcılar 60-64, 65-69 ve >=70 yaş olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Tüm bireyler sigara içmeyenlerden seçilmiş ve hormon replasman tedavisi, sistemik hastalık, oküler cerrahi öyküsü ve oküler yüzey patolojileri dışlama kriterleri arasında yer almıştır. GYKZ ve Schirmer I testleri standardize koşullarda uygulanmış; veriler ANOVA, Tukey, Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: GYKZ ve Schirmer değerleri yaşla birlikte belirgin şekilde azalmış olup, özellikle en genç (60-64 yaş) ve en yaşlı (>=70 yaş) gruplar arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0,001). GYKZ ortalama değerleri 9,7+/-2,0 sn'den 6,6+/-1,7 sn'ye; Schirmer değerleri 13,4+/-4,5 mm'den 8,9+/-3,7 mm'ye düşmüştür. GYKZ<10 sn sıklığı %60'tan %90'a, Schirmer <10 mm oranı %34'ten %70'e yükselmiştir (her ikisi p<0,001). Yaş ile GYKZ arasında r=-0,43, yaş ile Schirmer arasında r=-0,39 düzeyinde negatif korelasyon izlenmiştir. Regresyon analizinde yaş, her iki parametre için tek bağımsız belirleyici olarak bulunmuştur. Sonuç: Yaşlanma, oküler hastalık veya sistemik eşlik olmaksızın gözyaşı filmi stabilitesi ve aköz sekresyonu anlamlı şekilde azaltmaktadır. Bulgular, yaşlı bireylerde subklinik kuru gözün oküler yüzey yaşlanmasının erken ve asemptomatik bir fazı olabileceğini göstermektedir. Bu nedenle GYKZ ve Schirmer testlerinin yaşlı popülasyonun rutin değerlendirmelerine dahil edilmesi, gözyaşı filmi bozulmasının erken tanınmasına ve uygun koruyucu yaklaşımların zamanında uygulanmasına katkı sağlayabilir.
