Esra Nur BÜLBÜL, Özcan GÜL
Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;52(1):1-7
Alerjik rinit, burun mukozası iltihabının geleneksel tanımının ötesine geçerek, iklim değişikliği ve bölgesel biyoçeşitlilikteki değişimlerle şekillenen karmaşık bir ekosistem sorununa dönüşmüştür. Bu çalışma, Türkiye'nin Erzurum ilindeki bir üçüncü basamak sağlık merkezinde alerjik rinitli yetişkinlerde aeroalerjen duyarlılık kalıplarını belirlemeyi amaçlamıştır. Bu çalışma, Türkiye'nin Erzurum şehrindeki bir üçüncü basamak alerji kliniğinde tek merkezli, retrospektif, kesitsel bir çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. Kasım 2023 ile Ocak 2025 tarihleri arasında rinit şikayetiyle immünoloji ve alerji polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri hastalar retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların klinik, demografik ve laboratuvar verileri (deri prick testi sonuçları ve serum alerjen spesifik immünoglobulin E düzeyleri dahil) hastanenin elektronik tıbbi kayıtlarından ve hasta dosyalarından elde edilmiştir. Rinit semptomlarıyla başvuran toplam 1235 hasta retrospektif olarak değerlendirilmiştir. İlk klinik değerlendirme ile dahil edilme ve dışlama kriterlerinin uygulanmasının ardından, 739 hasta ileri değerlendirmeye uygun bulunmuştur. Bu hastaların 496'sında (%67,1) en az bir aeroalerjene duyarlılık (pozitif deri prick testi ve/veya serum spesifik immünoglobulin E) tespit edilmiş ve alerjik rinit tanısı doğrulanmış olup, bu hastalar çalışma grubuna dahil edilmiştir. Hastaların 345'i (%69,6) kadın olup, medyan yaş 27'dir (aralık: 18 -69). Toplam 306 hastada (%61,7) monosensitizasyon tespit edilmiş olup, en yaygın alerjenler ev tozu akarları (n=183, %36,9) ve çayır polenleri (n=159, %32,1) olmuştur. En sık görülen eşlik eden atopik hastalık astım (68/496) olup, astımlı hastalarda en sık görülen aeroalerjen duyarlılığı ev tozu akarlarıydı; bu durum 31 hastada (%45,6) tespit edildi. Sert bir karasal iklime sahip yüksek rakımlı Erzurum'da, ev tozu akarları ve çayır polenleri birincil aeroalerjenlerdir. Çalışmamızda monosensitizasyon oranının yüksek olması, alerjik rinitin yönetiminde bölgeye özgü çevresel kontrol stratejileri ve tedavilerin geliştirilmesi açısından dikkat çekicidir.
