Ayşe Gülden BEKGÖZ, Engin KOYUNCU, Birgül ALBAYRAK, Muhammed Saltuk DENİZ
Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi - 2025;82(4):607-620
Amaç: Bu çalışmada, üçüncü basamak bir fizik tedavi ve rehabilitasyon hastanesinde altı yıllık dönemde gelişen sağlık hizmeti ile ilişkili enfeksiyonların (SHİE) insidansı, risk faktörleri, etken mikroorganizmaları ve antibiyotik direnç paternlerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Yöntem: Bu retrospektif çalışmada, 1 Ocak 2017 - 31 Aralık 2022 tarihleri arasında, 210 yataklı üçüncü basamak bir fizik tedavi ve rehabilitasyon hastanesinde yatan 9.139 hastanın tıbbi kayıtları incelendi. SHİE'ler, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Ulusal Sağlık Hizmeti ile İlişkili Enfeksiyonlar Sürveyans Tanı Rehberine göre tanımlandı. Bulgular: Çalışma döneminde 179 hastada SHİE gelişti. SHİE insidansı 1,95 ve insidans dansitesi 0,56 saptandı. Hastaların çoğunluğu erkekti (%82,7) ve medyan yaş 40 idi. Hastaların en sık tanıları spinal kord yaralanması (%62) ve inme/travmatik beyin hasarı (%15,2) idi. SHİE'lerin %92,2'si üriner sistem enfeksiyonu (ÜSE), %7,8'i ise deri ve yumuşak doku enfeksiyonlarıydı. En sık izole edilen mikroorganizma Escherichia coli (E. coli) (%52,5) idi. Çok ilaca dirençli organizmalar izolatların %27,9'unu oluşturdu. Altı yıllık dönemde SHİE insidans dansitesinde azalma eğilimi izlendi; kateter ilişkili-ÜSE insidans dansitesi %67 oranında düşerken, standardize enfeksiyon oranı (SIR) 2017'de 1,6'dan 2022'de 0,6'ya geriledi. Bu düşüş; düzenli personel eğitimi, el hijyenine uyumun artırılması, ulusal enfeksiyon önleme paketlerinin uygulanması, antimikrobiyal yönetim, kateterlerin günlük değerlendirilmesi ve gereksiz kateterlerin zamanında çıkarılması gibi enfeksiyon kontrol önlemleri ile ilişkiliydi. Sonuç: Fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezlerinde SHİE'ler yaygın olup, bu durum özellikle nörolojik hastalığı olan hastalarda daha belirgindir. En yaygın enfeksiyon tipi ÜSE olup, üriner kateter kullanımı başlıca değiştirilebilir risk faktörüdür. E. coli en sık izole edilen patojen olup çoklu ilaç direnci önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Enfeksiyon oranlarındaki azalma, fizik tedavi ve rehabilitasyon hastanelerinde etkin ve sürekli şekilde uygulanan enfeksiyon kontrol önlemlerinin önemini vurgulamaktadır.
