Gülseren Maraş BAYDOĞAN
Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi - 2026;9(3):576-585
Amaç: Bu çalışma Türkiye'de cerrahi hemşireliği alanında sanal gerçeklik uygulamaları ile yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Yöntem: Bu retrospektif tipteki literatür araştırmasında 2016-2024 yılları arasında cerrahi hemşireliği alanında sanal gerçeklik uygulamalarının kullanıldığı tezler incelenmiştir. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında incelenen tezlerin araştırmaya alınma ölçütleri; tez başlıklarında "Sanal gerçeklik", "Sanal Gerçeklik Gözlüğü" ve "Hemşirelik" anahtar kelimeleri yer alması, Cerrahi Hemşireliği Anabilim dalı tarafından yapılmış olmasıdır. Çalışma, PRISMA kontrol listesine göre yapılandırılmıştır. Bulgular: Tarama sonucunda 2016-2024 yılları arasında tam metnine ulaşılan 15 tez değerlendirmeye alınmıştır. Tezlerin tamamının son sekiz yılda yazıldığı ve beş tezin doktora, 10 tezin yüksek lisans düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Çalışma desenleri incelendiğinde tamamı deneysel yöntem kullanılarak yürütülmüştür. Yapılan tezler biyopsi, yanık, anestezi, farklı cerrahi prosedüler konusundaki sanal gerçeklik uygulamalarının etkilerini içermektedir. Uygulamaların ağrı ve anksiyete düzeyini azalttığı, yaşam kalitesi, fizyolojik parametreler, memnuniyet üzerinde olumlu etkisi olduğu bildirilmiştir. Sonuç: Sanal gerçeklik konusunda yapılan hemşirelik tezlerinde uygulamaların kullanım amaçlarına göre etkili olduğu sonuca ulaşılmıştır. Bu kapsamda, perioperatif süreçte sanal gerçeklik uygulamalarının kullanımının cerrahi sürecin yol açtığı önemli sorunların azaltılmasında farmakolojik olmayan bir yöntem olarak kullanılabileceği önerilmektedir.
