Dilek HASSOY, Belgin YILDIRIM, Safiye ÖZVURMAZ
Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi - 2026;9(3):563-575
Amaç: Engelli bireylerin, afete hazır olma durumları, risklerini arttıran ve azaltan etmenlerin neler olduğu bu çalışmanın başlıca araştırma sorusunu oluşturmaktadır. Yöntem: Çalışmaların tespiti amacıyla Ulusal Tez Merkezi veri tabanında, 1-10 Kasım 2024 tarihleri arasında yıl sınırlaması yapılmadan ''afet'', ''olağanüstü durum'', ''engelli'', ''pandemi'', ''covid'', ''deprem'', ''sel'' ve ''su baskını'' kelimeleriyle, ayrıca ''afet ve engelli'', ''olağanüstü durum ve engelli'', ''pandemi ve engelli'', ''covid ve engelli'', ''deprem ve engelli'', ''sel ve engelli'' ve ''su baskını ve engelli'' kelime gruplarıyla taramalar yapılmıştır. Dahil etme kriterlerini karşılayan 37 araştırmanın sonuçları incelenmiştir. Bulgular: Engelli bireylerin afetlere hazır olmadıkları, eğitimlerinin yetersiz olduğu, tatbikatlara ve yönetim süreçlerine dahil olamadıkları, dirençliliklerinin düşük olduğu, tahliye sırasında sorunlar yaşadıkları, afet sonrası dönemde adaptasyon sorunları yaşadıkları tespit edilmiştir. COVID-19 pandemisiyle mücadele stratejilerinin ''engelli kör olduğu'', sağlık hizmetine erişmede, iletişim kurmada ve sosyalleşmede sorunlar yaşadıkları saptanmıştır. Yapılan araştırmalar yükseköğretim ve olimpik düzeydeki sporcuların pandemiden etkilenmemiş olduklarını tespit etmiştir. Sonuç: Engelli bireylere yönelik afet hazırlık eğitimleri planlanması, eğitimlerin engel türü ve afet çeşidine özgü olacak şekilde çeşitlendirilmesi ve bireylerin kolay ulaşmasını sağlayacak online sistemler aracılığıyla yaygınlaştırılması önemlidir. Engellilerin öz-yeterliliklerini geliştirmek ve afete dayanıklılıklarını arttıracak eğitimlerin yaygınlaştırılması, sağlık hizmetlerine erişimlerinin kolaylaştırılması değerlidir.
